Mahyaların ve Mânilerin Dili

Yine bir On Bir Ayın Sultanı gönüllerimize, evlerimize, gecelerimize ve gündüzlerimize konuk oluyor elhamdülillah. Günlük gidişatı durdurup zamanı kendine göre ayarlayan vakitlere, Ramazan’a eriştik şükürler olsun. Ramazan ayı kendini bilen, hayatını anlamlı gören herkese önemli bir muştudur.

Minarelerimizde bize özgü Ramazan geleneği vardır. Mahyalarımız ve mânilerimiz Ramazan ile ilgili edebi güzellemelerimizdir. Eskilerde bu işi yapan ustalar vardı. Aynı zamanda çok zor bir işti. Ampullerle tek çeşit yapılabilirdi. Günümüzde daha kolaylaştı. Led ekranlara yazılarak daha kolay ve daha pratikleşti. Göklere yazılan yazı da denmektedir günümüzde.

“Oruç Tut Sıhhat Bul. Tut Beni Oruç, Hoş Geldin Ya Şehr-i Ramazan, Aile Toplumun Temelidir, Bu Gece Bin Aydan Hayırlıdır, Ramazan Berekettir, Güler Yüz Sadakadır, İslam Kardeşliktir, Namaz Dinin Direğidir, Bayramınız Mübarek Olsun.” gibi kısa, öz ve anlamlı cümleler minareler arasına çekilen zeminlerde yani mahyalarda yer alır. TDK sözlüğünde belirtildiğine göre bu kelime tamamen bize özgü bir kelimedir. Günümüzde cami duvarlarındaki ince uzun led ekranlarda da akıp giden veya yanıp sönerek değişen uygulamalar da aynı amaca hizmet etmektedir. Hatta özel zamanlara hitap eden uygulamalar bile vardır.

Kovit-19 döneminde, camilerimizin minarelerinde “Evde Kal, Sağlıkla Kal, Mesafeyi Koru” gibi hatırlatmalara da rastlarız. Ayrıca Arapça Allah, Muhammed yazıları Türkiye haritası ve bayrağımız da görülür led ekranlarda. Bunlar Ramazan ayına gösterdiğimiz ilginin camilere akseden yansımalarıdır. Aynı zamanda camilerimiz, özellikle medeniyetimizin diri ve üretken olduğu dönemlerde ilmin, irfanın ve bedii zevklerin ve sanatın da cem edildiği mekânlar olmuştur.

Ya mânilerimiz! O da medeniyetimizde, Ramazan gecelerinde çok önemli ve anlamlı ifade biçimleridir. Sosyal medyadan yararlanarak sizlere aktaracağım şu anlam yüklü ifadelere bakın:

Beş vakittir ezan
Namazların kıl kazan
Hayır yap sevap işle
Deftere vardır yazan.

Orucu şöyle bilin:
Zekâtıdır bedenin
Defteri sevap dolar
Onu eda edenin.

Göz aydın hepimize
Mübarek günler bize
On bir ayın sultanı
Hoş geldin evimize

Oruç tut sıhhat bul!

Deniz suyu serindir
Damla gibi derindir
Bir tek hurma da olsa
Bir mümini sevindir

Denizden çek oltanı
Duvara as baltanı
Hoş geldi safa geldi
On bir ayın sultanı

Şaka dolu ifadeler de Ramazan mânilerimizde yerini alır. Yine sosyal medyadan alıntı yaparak sizlerle paylaşmak istiyorum. Bu ifadeleri düşünüp yazanlara teşekkür ederiz bunlar da edebiyatımızın önemli örneklerindendir.

Karşıma fener geldi
Aklıma neler geldi
Börek bekledim ama
Sofraya döner geldi.

Akşamdan pilav pişirdim
Gene karnımı şişirdim
Çok mânî diyecektim amma
Defteri yolda düşürdüm.

Bekçiniz kapıya geldi
Cümlenize selam verdi
Darılmayın iki gözüm
Bahşişin almaya geldim.

Davulun içi pekmez
Çalarım fakat ötmez
Bir bahşiş vermezseniz
Davulcu buradan gitmez.

Rabbimiz, “Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğrunun ve doğruyu eğriden ayırmanın açık delilleri olarak Kur'an’ın indirildiği aydır. Öyleyse sizden Ramazan ayını idrak edenler oruç tutsun…” (e- Diyanet Meal, Bakara,2/185) buyurmaktadır. Şartlarını taşıyan her Müslümanın yılda bir ay süreyle yerine getirmesi gereken bir ibadettir. Mazereti nedeniyle oruç tutamayanlar bu durumlarını topluma ifşa etmezler. Hatta azınlık olan vatandaşlarımız dahi bu hassasiyete dikkat ederler.

Ramazan ayının içinde geçen her bir kavram toplumu dirilten kavramlardır. Teravih, sahur, imsak, savm (oruç), mukabele, namaz, iftar, sosyal yardımlaşma (sadaka-i fıtır ve zekât ibadetleri) Kadir Gecesi, itikâf, arife, bayram, askıda ekmek uygulaması ve zimem defteri satın almak. Bu kavramların ve uygulamaların içi doldurulduğunda fert ve toplum huzur bulur.

Mazlum ve mağdur coğrafyalara daha anlamlı duyarlı olmamıza vesile olması dileklerimle, Ramazanı Şerifimiz Mübarek Olsun.

***

Editör: Nüzhet Ünlüer

ETİKETLER: Yusuf Sarıkaya Mahyaların ve Mânilerin Dili

NELER SÖYLENDİ?

Website Yorumları

Yusuf Sarıkaya

DİĞER YAZILARI Çeyizname Kadim Değerimiz Komşuluk Kün Fe Yekûn (Ol! Der ve Oluverir) Yine Dil Konusu Hurdacılar / Eskiciler Yanlışa Yanlış Demeliyiz Ak Köprü (Â Köprü) Din ve Sanat Dilber Ana ve Şehit Babası (Çanakkale Şehidi) Elveda Ya Şehr-i Ramazan Ailem Benim TRT Çocuk Dizileri Değerlerimiz ve Ramazan İklimi Bursa Irgandı Köprüsü Yuvamız Tehdit Altında Tarihe Tanıklık Eden Şehir Bursa Bizim Kuşak /10 Bizim Kuşak-9 Bizim Kuşak /8 Bizim Kuşak /7 Bizim Kuşak /6 Karavanda Tehlikeli Hayat Yaşanmış Acı ve İbretlik Olaylar Şehirlerimiz Elli Yılın Ardından Bizim Kuşak /5 Bizim Kuşak /4 Bizim Kuşak /3 Bizim Kuşak /2 Bizim Kuşak /1 Malumat İlim midir Musa’nın Asası Sumud Firkat Üzer Vuslat Sevindirir Çocuklar Ağlarsa Esmaü’l Hüsnâ Mevlid-i Nebi Vatan Devlet ve Hükümet Gargat Sizi Kurtaramaz Alışkanlıklarımızın Esiri Olmayalım İnsan ve Nisyan Kaskatı Gazze Ashab-ı Uhdud Zifiri Karanlıktan Fecrin Aydınlığına Çıktığımız Gece: 15 Temmuz 2016 Cuma Silahları Yakmaya Götüren Süreç A.Ş.K. Vakfı Buluşması Kur’an Mealleri ve Bir Kaşık Suda Fırtına Koparmak Zıplama Sanat mıdır Katil İsrail’in İran’a Saldırısı ve Nefsi Müdafaa İsrail Güçten Anlar Kurban Olabilmek Haccın Şuuruna Ermek-3 Haccın Şuuruna Ermek /2 Haccın Şuuruna Ermek /1 Gazze'de Anneler Günü En Sağlam Kalemiz: Ailemiz TRT Dizileri Üzerine Mahmut ve Meryem Algı Metaforu ve Etkisi Tartışma Sanatı Her Geceyi Kadir Bil Kendini Yeniden Tanımanın Yolu: İtikâf Ramazanı Anlamak Ve Anlamlı Kılmak /3 Ramazan’ı Anlamak ve Anlamlı Kılmak /2 Ramazanı Anlamak ve Anlamlı Kılmak-1 Misyonerlik ve Amaçları /2 Misyonerlik ve Amaçları /1 Sıçandan (Fareden) Doğan Kendir Keser Saman Pazarında Mücevherat Satmak Gazze Kaybetti mi Kazandı mı? Ah Bizim İhmalkârlığımız Ah Çığlıklarımız ve Çiğliklerimiz Medeniyetimizin Beşiği Camilerimiz Üç Aylar Üzerine Kısa Bir Yorum Yeşil Türbe’de Yankılanan Ses Vakıf Medeniyeti Zor Zamanlarda Ensar Olabilmek Engelli misiniz? Engel(siz) misiniz? Dünyayı Çocuklar Yönetsin Yûsufî Bakış Ceketin Cebi Kapalı Olmak Güz Mevsimi Sezai Karakoç veya Çağdaş Sufi Evlatlarıma Nasihatlerim /4 Evlatlarıma Nasihatlerim /3 Evlatlarıma Nasihatlerim-2 Evlatlarıma Nasihatlarım /1 Şehirleşen Köyler İmam Hatip Liseleri Siyonist İsrail’in Kelime Oyunları Oyuna Gelmeyelim Değerlerimize Saldırı Hz. Muhammet (sav) ve Şahsiyet İnşası Narin'ce Düşünceler Ah Filistin ah! Şairimden Mektubum Var Ayrıntılara Takılıp Öz'e Ulaşamamak Ömrümüz Hep Böyle mi Geçecek Yarım Asırlık Dostluk Vicdan mı Cüzdan mı? Sokak Hayvanları Veya Hayvanları İstismar Takiyye ve Merdivenaltı Üretim Üç Günlük Seyahatin Ardından Vefa Bir Semt Adı Mıdır? Yok Edici Tehlike Siyonist Zulmün Çığlıkları Fetih ve İşgal Sabah Namazında Üç Saftık! Bireyselleşme Adı Altında Tükenişe Giden Yol Güç Zehirlenmesi ve Siyonizm Afrika Menekşesi Din ve Dil Konusu Bayramların Hayatımızdaki Yeri Kadir Gecesi / Kader Gecesi Len Nerka: Asla Diz Çökmeyeceğiz Gazze: İnsanlığın İmtihanı Ramazan'ı Anlama ve Anlamlı Kılma Bursa Hanlar Bölgesi Filistin'de Soykırım ve Batı'nın Değerleri! İffetli Olmak ve İftiraya Uğramak Sivri Tepe ve Pamuk Miraç Mucizesinin Hediyesi Namaza Dair Hikmetler Bursa'da Zaman Bursa'da Küçük Bir Gezinti Mahmut Kanık ve Yaşar Kaplan Hayra Alamet Değil /2 Hayra Alamet Değil /1 İsrail Mitler ve Terör Gazze Direnişi Yüzümüz mü Var?! Seyahat Ya Resulallah! ABD ve Dünya Jandarmalığı veya Katil Devlet Sezai Karakoç ve Çağdaş Sufi Yahudilerin Kahrolası Azgınlıkları Gazzeli Annenin Feryadı Siyonist Hahamlardan Fetva Alma Hırsızlığı Demir Kubben Başına Çöksün Siyonist İsrail Kalbi Mühürlü Olanlar Niçin İsrail Devleti de Yahudi Devleti Değil? Çocuk ve Ölüm Gözyaşı Aşkla Yapılacak Görevler A.Ş.K Vakfı Bursa'da Çocuk Olmak Ey Resul! Bu Çağın Adı Ne Olsun? Güzel Ahlak ve Nefs Atışması 1988 Yılı Nobel Edebiyat Ödülü İnsanın Dört Mevsimi Gençlik ve Bazı Sorunları Muallim Naci Nefs ve Akıl Atışması Merhamet Elçisine Arzımdır Ali Ulvi Kurucu Emin Acar İle Kısa Bir Görüşme Nefs ve Vicdan Atışması Hayat ve Memat Anadolu'da Geleneksel Düğünlerimiz Hicret Bir Dirilişin Adıdır İradeyi İpoteğe Vermek Allah'a Sevimsiz Gelen Helal Şehzade Ahmet Efendi İle Kısa Bir Görüşme Çocuklarımızın İyiliği İçin Onlarla Kötü Olmayalım Kurban Olsun Diye... Eğitim Hayatımdan İbretlik Bir Anı Dilin Gücü ve Afetleri Terk Edilmişliğin Acı Sonu Helena'nın Havva Oluşu Dostlarım Olan Kitaplarımla Hikâyelerim /3 Dostlarım Olan Kitaplarımla Hikâyelerim /2 Tedbirden Sonra Tevekkül Bilinmeyen Üniversite - Salih Dane Hoca Efendi ve İstinye/ Mahmutçavuş Camii Dostlarım Olan Kitaplarımla Hikâyelerim /1 Dilber Ana ve Elmas Kadın Özdeyişler Yazmak Sorumluluk İster