Mehmet Şahan

Giriş Tarihi : 20-11-2025 16:36

459 OKUNMA

Kul Hakkı

İnsanların canları, bedenleri, ırz ve namusları, manevi şahsiyetleri, makam ve mevkileri, dinî inanç ve yaşayışları gibi konulardaki kişilik haklarıyla mallarına ve aile fertlerine ilişkin haklarından oluşmakta ve bunlara yönelik olarak yapılan kötülükler, verilen zararlar kul haklarına tecavüz sayılmaktadır. Bu tecavüz, “mazlime” ve bunun çoğulu olan “mezâlim” kelimeleriyle ifade edilmektedir.

Belli bir kişiye verilen zararlar yanında zimmet, irtikâp, karaborsacılık, fitne, idarî baskı ve zulüm gibi ammenin maddî ve manevi haklarına ve menfaatlerine, huzur, güvenlik ve refahına zarar verme sonucunu doğuran her türlü faaliyet de çeşitli ayet ve hadislerle diğer İslâmî kaynaklarda kul hakkına tecavüz sayılıp yasaklanmıştır.

Allah’u Teâlâ, Kur’an’ı Kerim’de;

Bakara Suresi 83, 177, 188, 215, 220.

Nisa Suresi 2, 3, 6, 8, 10, 29, 30, 32, 36, 127.

En’am Suresi 153,

İsra Suresi 34,

Kehf Suresi 82,

Fecr Suresi 17,

Beled Syresi 14,

Duhâ Suresi 9,

Ali İmran Suresi 104,

Maide Suresi 1,

Ra’d Suresi 17,

Nahl Suresi 76,

Ahzap Suresi 33, 58,

Sad Suresi 26,

Hucurat Suresi 12,

Necm Suresi 38, 39,

Saf Suresi 12,

Mütaffifin Suresi 1, 3,

Hümeze Suresi 1-2,

Ayet-i Kerimelerinde detaylı olarak “Kul Hakkı” konusundan bahsetmektedir.

Kur’an-ı Kerîm’de; ilgili ayetleri dikkate alarak, "kul haklarını" iki kısma ayırmak mümkündür.

Birinci Kısım: İnsanların sahip olduğu maddi ve manevi haklara tecavüz etmek, zarar vermek:

a) Hırsızlık, ölçü ve tartıda hile yapma, emanete hıyanet, kumar, tefecilik, zimmet, irtikâp vb. gayri meşru yollarla birbirlerinin mallarını yemeleri, canlarına kıymaları;

b) İftira, alay, arkadan çekiştirme, kötü lakap takma, suizan, kusur arama, gıybet gibi tutum ve davranışlarla başkalarının manevi şahsiyetlerine zarar vermeleri;

c) İnançları, dinî tercih ve yaşayışları üzerinde baskı kurmaları; onları yurtlarından yuvalarından uzaklaştırmak.

İkinci Kısım: Dinî, ahlâkî ve hukukî hükümlerin onlara verilmesini gerekli kıldığı hakları vermemek.

Bu haklar:

a) Zenginlerin mallarında yoksulların da haklarının bulunduğunu belirtmekte, pek çok ayette zekât ve zekât dışındaki malî yardımlaşma emredilmekte, cimrilik.

b) Kadınlar, akrabalar, komşular, çocuklar, ana babalar, yetimler, yolcular, sakatlar ve umumiyetle haklarını korumaktan âciz olanların hakları.

Kul haklarını ihlâl eden kimseyi “müflis” olarak niteleyen Hz. Peygamber (s.a.v.) Efendimiz bunu şöyle açıklamıştır:

“Bu kişi ahirette namaz, oruç, zekât gibi ibadetlerini yerine getirmiş olarak Allah’ın huzuruna gelir. Bununla beraber öyle günahlarla gelir ki kimilerine sövüp saymış, kiminin kanını akıtmış, kiminin malını yemiş, kimine iftira etmiştir. Bu durum karşısında onun ibadetlerinden elde ettiği sevaplardan alınıp hak sahiplerine dağıtılır. Eğer ibadetleri ve iyilikleri bu hakları ödemeye yetmezse hak sahiplerinin günahlarından alınıp hak yiyenin günahlarına eklenir. Böylece sevapları elinden gitmiş, günahları ise daha da artmış, dolayısıyla müflis durumuna düşmüş olan bu kişi cehenneme atılır.” (Müslim, “Birr”, 59; ayrıca bk. Buhârî, “Meẓâlim”, 10).

Bir başak hadis-i şerifinde Peygamber (s.a.v) Efendimiz şöyle buyurur: “Kimin üzerinde din kardeşinin ırzı, namusu veya malıyla ilgili bir zulüm varsa altın ve gümüşün bulunmayacağı kıyamet günü gelmeden evvel o kimseyle helalleşsin!” (Buhârî, Mezâlim, 10; Rikâk, 48)

Peygamber (s.a.v) Efendimiz, ümmetini kul hakkıyla ölmekten kurtarmak için, çok ciddî tedbirler alırdı. Bunlardan birini Ebû Hüreyre (ra) şöyle anlatır:

“Resûlullah Efendimiz’e, üzerinde borç bulunan bir cenaze getirildiği zaman:

–Borcunu ödeyecek bir mal bıraktı mı? diye sorardı. Eğer borcunu ödemek için yeterli mal bıraktığı söylenir (veya Müslümanlardan biri borcu tamamen ödeyeceğine dâir kuvvetlice söz verirse (Tirmizî, Cenâiz, 69/1069; Nesâi, Cenâiz, 67.)) namazını kılardı.

Aksi takdirde Müslümanlara:

–Arkadaşınızın namazını siz kılın!” buyururdu.

***

Rabbim; cümlemizi, uzak yakın tüm akrabalarımızı, bütün din kardeşlerimizi "Kul Hakkı" ile huzuruna gitmekten muhafaza buyursun, amel defteri sağından verilen kullarından eylesin inşallah

ETİKETLER: Mehmet Şahan KUL HAKKI

NELER SÖYLENDİ?

Website Yorumları

Mehmet Şahan

DİĞER YAZILARI Paylaşmak /2 Başak ve Saman Paylaşmak Özgürlük Anlayışı Em Olmak Lazım Edep Edebiyat Medeniyet Ekseninde İnsan Edebiyat - Medeniyet ve İnsan /2 Edebiyat - Medeniyet ve İnsan Hasene ve Hasenat Ahsen-i Amel Amel-i Salih Dil Nedir Sizce Ebu Hanife’nin Vasiyeti Farkında Olmak İnsan Olabilmek İnsan Olmak Din Nedir Şiir Hakkında Bana Ne Diyebilir miyiz Sana Ne Diyebilir miyiz? Edebiyat mı Edebi At mı Kurbanın Mahiyeti ve Bilinmesi Gerekenler Kurbanın Fazileti ve Önemi Niyet Okumak İnsan Fazlalık mı? Bir Şiir, Bir Eleştiri, Bir Yorum (Cevap) Sözümüzde Olması Gereken Üç Şey - Zarafet Sözümüzde Olması Gereken Üç Şey - Letafet İnsanda Olması Gereken Üç Şey /Doğruluk Cami ve Çocuklarımız Özümüzde Olması Gereken Üç Şey: Milli Kimlik /Milliyet Ramazan Ayı Üzerine Olmazsa Olmazımız Olan Üç Şey / Din Dil İman Hayâ Özümüzde Olması Gereken Üç Şey / Edep Sadakat Vefa Güven Sahip Olmamız Gereken Üç Şey: Vicdan Sahip Olmamız Geren Üç Şey: Merhamet Sahip Olmamız Gereken Üç Şey / Şefkat Arınmamız Gereken Üç Şey / 3 - Kibir Arınmamız Gereken Üç Şey / 2 Gurur - Kibir Arınmamız Gereken Üç Şey / Benlik - Ego - Nefs Ciddiyet Zikir Zan... Önyargı Kıskançlık Zamanı Boş Bırakma Kalbi Boş Bırakma Aklı Boş Bırakma Çerçi Nasıl Olmalıyım Nasıl Olmalıyız? Kılıf Hazırlamak ve Bahane Bulmak Hizmetçi miyim? Mü'minin Bayramı Nasıl Okumalıyız? / Bedenen Okumak Kalben Okumak Nasıl Okumalıyız? Anmak mı Kutlamak mı? El - Hayâ Vel - İman / Hayâ İmandandır Gıybet / Dedikodu Aziz Valentine / 14 Şubat Sevgililer Günü Tarihçesi Ön yargı Hoşgörü Sevgi Şükür Asla Bırakmamanız Gereken Üç Şey Kürt İsyanları Kur'an-ı Kerim'de İlk Emir Bilmek İstiyorum İçimdeki Ben 'Her Söze Mühür Olmak İster' Bir Gün mü Her Gün mü? İçimdeki Şeytan Yargılama Suçlama Tehdit Etmek Kusur Bulma Şikâyet Etmek Tahrik Etmek Eğitim sürecinde yapılan yanlışlar: Yalan Söylemek Uzak Durman Gereken Üç Şey: Yalan, Aşırı Hırs, Kıskançlık /2 Uzak Durman Gereken Üç Şey: Yalan, Aşırı Hırs, Kıskançlık Utandırmak Şu Üç Şey Kazanmanın Anahtarı /4 Şu Üç Şey Her İki Dünyayı da Kazanmanın Anahtarıdır /3 Şu Üç Şey Her İki Dünyayı da Kazanmanın Anahtarları /2 Şu Üç Şey Her İki Dünyayı da Kazanmanın Anahtarı /1 Adanmak ve Teslimiyet Görevden İmtina Etmek / İsteksiz Olmak, Kaçınmak