İçinde yaşadığımız toplumumuzda bazan öyle acayiplikler yaşanıyor ki, insan ister istemez bunlar bize ait olamaz demekten kendimizi alamıyoruz.
Bu acayipliklere sadece belirli konu veya belirli alanlarda değil, aksine hemen her alanda ve her kesimde rastlamak hiç de zor değil.
Toplumun sosyal, kültürel ve akademik alanlarında bile rastlamak mümkün.
Örneğin birileri çıkıyor komedyen olduğunu iddia ederek güya komedi gösterileri yapıyor! İzliyorsunuz, içerik olarak anlamsız, mesaj olarak anlamsız, estetik olarak çirkin, söylem olarak müstehcenlik ve küfür dolu bir gösteri...
Yine bir bakıyorsunuz görsel sanat yaptığını iddia edenler baştan sona şiddet ve cinsellik içerikli sanat(!) sergilemeye çalışıyorlar...
İşin asıl acı olan tarafı da içerisinde “ahlak, davet, terbiye, güzel huy, nezaket” gibi anlamları barındıran; özü ve felsefesi “edeb” olan “Edebiyat” çatısı altında bahse konu çirkinliklerin sergilenmesidir.
Şimdi tam da bu noktada “Edebiyat nedir?” sorusunu soralım:
Edebiyat: Arapça “edep” sözcüğünden türetilen bu kavram, ilk kez Şinasi tarafından günümüzdeki anlamıyla bir sanat türünün adı olarak kullanılmıştır. Şinasi’den önce nazım ve nesir türlerindeki eserlere ‘şiir’ ve ‘inşa’ denilmekteydi.
Edebiyatkelimesinin, Türkçedeki asıl kökeni ise Eski Arapçadaki “ahlak, davet, terbiye, güzel huy, nezaket” gibi anlamlara dayanır.
Türk Dil Kurumu sözlüğü edebiyatı; “olay, düşünce, duygu ve hayallerin dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilmesi sanatı” olarak tanımlar.
Edebiyat kelimesinin, Arapça “edeb”ten kaynaklandığını söylemiştik. Başlangıçta ‘davet ’ anlamında kullanılan bu söz, zamanla halk arasında gözlemlenen en güzel ahlâk, insanı kötülüklerden koruyan iyiliğe sevk eden meleke, güzel huy anlamlarını kazanır. Daha sonra da güzel söz söyleme ve ifadeyle ilgili her türlü çalışmanın genel adı olarak kullanılmıştır.
Kişilerin sözlü ve yazılı ifadelerinde hataya düşmelerine engel olmak için öğrenilen ve kullanılan kurallar bütünü bu kelimeyle ifade edilmiştir. XIX. yüzyılda bile edebiyat iyi huy öğreten, ahlâk kazandıran bir disiplin olarak değerlendirilmiştir. Günümüzde de edebiyatın her şeyden önce “bir güzel sanat etkinliği” olduğu dile getirilmektedir.
Edebiyat, kişinin duygu ve düşüncelerini, kendine özgü bir dil kullanarak, estetik kurallar çerçevesinde, yazılı veya sözlü olarak dile getirmesidir. Edebiyatın da bir yöntemi olduğundan o da bir bilimdir. Edebiyat bir bilimin yapması gereken; anlama, yorumlama, değerlendirme, benzerleriyle karşılaştırma, yerleştirme basamaklarını yaptığı için bir bilimdir.
Edebiyatın amacı estetik ve güzelliktir.
Edebiyatı, edebiyat yapan iki temel özellik vardır:
1) Dil-üslup
2) Estetik-güzellik.
Bu özelliklerin ikisi de okuyucuya ve yazara göre değişkendir. Edebiyat duygu ve düşüncelerimizi karşımızdakine anlatabilmek için bir araç niteliğindedir. Edebiyatta içerikten çok o içeriğin nasıl dile getirildiği önemlidir.
Tüm bu açıklamalar ışığında görüyoruz ki “Edebiyat”; ister yazılı ister sözlü isterse görsel eserlerde olsun bütün güzellikleri içinde barındıran bir sanat etkinliğidir.
Bu sanat etkinliğinin içinde faaliyet gösteren kişiler ise “Edebiyatçı” olarak tanımlanmaktadır.
Bu aynı zamanda edepli, güzel ahlak sahibi kişi anlamına da gelmektedir.
İşte bu yüzdendir ki “edebiyatçı” hangi dalda eser üretirse üretsin Edebiyatın edebî kurallarına uymak zorundadır.
Yazımızın başlığında “Edebiyat mı, Edebi at mı?” diye yazmıştık. Şimdi daha iyi anlıyoruz ki “edeb” atılarak “edebiyat” yapılmaz.
Bu bize, insan olmanın verdiği bir sorumluluktur.
Bu bize, içinde bulunduğumuz toplumun yüklediği bir sorumluluktur.
Bu bize, nesilden nesile aktarılan tarihin yüklediği bir sorumluluktur.
Bu bize, insanî değerlere karşı vicdanın yüklediği bir sorumluluktur.
Hepsinden de daha önemlisi bu bize, tüm yaratılanlara karşı “Yaratanın” yüklemiş olduğu bir sorumluluktur.
Unutulmamalıdır ki; yaratılan her şey, ot bile bir amaca (insanlığın yararına) hizmet için yaratılmıştır.
***
TRUVA YAYIN GRUBU YOUTUBE KANALIMIZA ABONE OLMAYI UNUTMAYIN...
Logoya tıklayıp Youtube kanalımızı ziyaret edebilir, abone olabilirsiniz.