Demiryolu fikri aslında tek bir kişinin “aklına gelen” bir buluş değil. Yavaş yavaş doğmuş. İlk biçimi, madenlerde ağır yükleri daha kolay taşımak için yere döşenen ahşap raylardı. 16–17. yüzyılda Avrupa’da, özellikle maden bölgelerinde kullanılıyordu. Sonra ahşap raylar demir raylara dönüştü. Asıl büyük değişim ise bu rayların üstüne buhar gücüyle çalışan lokomotif konunca oldu.
Türkiye’de ilk demiryolu ise Osmanlı döneminde 1856’da, İzmir-Aydın Demiryolu hattıyla başladı. Cumhuriyet döneminde yurdumuzun dört bir yanına demiryolları döşendi. Köylünün de şehirlinin de hayatına renk ve kolaylık geldi.

Ben ülkemin en doğusundan Ardahan’dan Ankara’ya, Ankara’dan Ardahan’a; kimi zaman çocuğum kucağımda kimi zaman yanımda, yıllarca trenle gidip geldim. Uzun tren yolculuklarıyla büyüdüm, diyebilirim. 1970’li 80’li yıllarda trenler kömürle çalışırken kara dumanları göğe savurur, ürkek yüreğimde hem bir vedanın hüznünü hem kavuşmanın heyecanını bırakırdı. Rayların o ritmik tıkırtısında her vagon her istasyon her mola bir hikâyeydi benim için.
Trende zaman ağır aksak akardı ama kalpten geçen duygular bir çırpıda geçerdi insanın içinden. Kompartımanlarda tanımadıklarınızla paylaşılırdı ekmek, sohbet, hasret. Ardahan’ın soğuk sabahlarından, Kars’ın karlı dağlarından, Ankara’nın kalabalık sokaklarına gelirken özlem başlardı. Trenler, sadece ray ve vagon değil, hayatın kendisiydi aslında. Gurbeti, özlemi, sevinci ve geçmişin hatırasını taşırdı raylarında. Trenle yolculuk yavaştı. Bazen 18, bazen 24 saati bulurdu. Hatta bazen daha da fazla... Arızalar olurdu. Tren durur, biz beklerdik.
Camdan dışarı bakar; istasyonlara, dağlara, ırmaklara, insanlara ve güzel yurdumun manzarasına dalardık. Ama en unutulmazı bitmek bilmeyen istasyonlardı. Her durakta ayrı bir dünya karşılar sizi. O duraklarda köylülerin heybesi, kuru gıda torbası, meyve sepetleri yığılı olurdu. Kucaklarında canlı tavuklar da olurdu. Kimi pazara kimi evladına kimi bir yakınına gidiyor… Her torbanın içinde yalnız yiyecek değil, emek vardı. Yolculuk da bugünkü gibi hızlı geçip giden bir şey değildi; insanlar birbirinin hikâyesine değebiliyordu.

Her istasyonda hazırda bekleyen, tren hareket edinceye kadar hızla vagonları dolaşan; yaşlı, genç insanlar kendi yöresine ait yiyecekleri satardı. Dürüm kokuları koridorlardan içeri süzülür, acıktırırdı insanı. Mevsim meyvelerinin en güzeli en lezzetlisi olurdu sepetlerinde. Bir de teksirle çoğaltılmış ikinci kalite kâğıtlarda şiirler, türküler satılırdı.
Elinde desteyle vagon vagon dolaşırdı adam. Bir türkü bazen, yalnız ezgi değil; göç, ayrılık, sevda, hasretin taşıyıcısı olurdu. O yıl hangi türkü dillerdeyse onun sözlerini makamıyla söylerdi. Bazen bir acıklı olayın hikâyesi olurdu. Onu da kısaca özetler, merak uyandırırdı. Tanesi 25 kuruşa olan da vardı 10 kuruşa olan da vardı. Onları alıp okumak da bir yolculuktu. Kalbinizle dinlerdiniz, gözünüzle okur ama sesinizle paylaşamazdınız.
Şimdi dönüp bakınca o tren yolculuklarının en kıymetli bileti hatıralar olmuş. Cam kenarında oturan genç kadın, kucağında küçük bir çocuk; yokluk var ama hayal dolu gözlerle dışarı bakarken geleceğe doğru giden bir trenin içinde. Yolculuklar, yalnızca vagonlar arasında değil, zamanlar ve duygular arasında da yapılırdı.
Camdan dışarı bakarken düş kurar, dağların ardında kalan çocukluğumu, memleketimin samimi sevgi dolu insanlarını, baba ocağının soba dumanını düşünürdüm. Yan koltukta biri şiir mırıldanırdı, bir diğeri çocuğuna simit uzatırdı. Herkesin hikâyesi başka ama yönü aynıydı: “Yolculuk nereye hemşerim?” Memlekete…
Ankara’ya yaklaştıkça yorgunluk artar ama içimdeki umut çoğalırdı. Ardahan’ın soğuk sabahlarından, Kars’ın karlı dağlarından, Ankara’nın kalabalık sokaklarına... O tren sadece yol değil, Anadolu insanı için hayatın kendisiydi aslında. Gurbeti, özlemi, sevinci ve geçmişin hatırasını taşırdı raylarında.
Selam, sevgi ve saygılarımla.
***
Mine Çağlıyan
Sonsuzluğun Frekansı 34 / Yedi Diyar Yedi Savaş
Sebahattin Polat
Fanus
Musa Aşkın
Zekânın Taşıyamadığı Hakikat
Suna Türkmen Güngör
Ben Keyfim ve Kâhyası
Ümmügülsüm Hasyıldırım
Neyin Hesabı
Ebru Bozcuk
Şimdi Yeni Şeyler Söyleme Zamanı
Hilmi Yavuz
Tanpınar ve İktisat
Serhan Poyraz
Bir Gece… Bir Tren / Johan Daisne
Şükrü Doruk
Üslup Meselesi: Taklitten Şahsiyete, Dünden Bugüne
Dilek Tuna Memişoğlu
Bir Kasım Sabahında
Ayşe Parlar Gürkan
Gerçek Olmadan Önce
Sedat İlhan
Yeni İşim /2
Ahmet Furkan Demir
Teknofest Güneydoğu
Hüseyin Uyar
Distopya
Cengiz Hortoğlu
Evine Hoş Geldin
Demet Mannaş Kervan
Sorgula
Hakan Cucunel
Avrupa Düşünce Dünyasına Bir Bakış
Deniz İmre
Normali Neden Kutsuyoruz
Nevin Bahtişen
Yarım Kalan ve Ufuktaki Düşler
Hamiyet Su Kopartan
Türkçemizin İncelikleri (I)
Mehmet Şahan
Paylaşmak /3
Gevher Aktaş Demirkaya
Perde Arkasındaki Söz Hacivat ve Karagöz Neden Öldürüldü
Yusuf Sarıkaya
Paşaköy Hasan Paşa Camii / Yozgat
Prof. Dr. Nevzat Tarhan
Ben Toksik miyim?
Sami Çelik
Her Nisan Ayı Yaklaştığında...
Haluk Özdil
Yazdım Çünkü O Bir Anneydi ve Tek Suçu Kadın Olmaktı
Ümit Polat
Hakan Bahçeci’nin Öykü Yoculuğu
Muhammet Çavdar
Bir Uyku Bin Ölüm
Reyhan Mete
Ey Ruh! Geldiysen Üç Kez Tıkla
Esedullah Oğuz
İçimiz Dışımız Suriye
Ufuk Batum
Yediği Ayazı Unutmamak
Uzman Klinik Psikolog, Dr. Ezgi Yaz
Hayat Gökyüzüdür, Bakış Açımız da Teleskop
Tamer Şahin
Dünyalı Barış Manço
Kadir Çelik
Affet Bizi Güzelhisar