PROF. DR. MUSTAFA NEJAT SEFERCİOĞLU: SEVİNDİM ONA SIĞINDIM ÜZÜLDÜM ONA SIĞINDIM
Truva Yayın Grubu EMRE YAYINLARINDAN yeni kitabı çıkan Prof. Dr. Mustafa Nejat Sefercioğlu ile Truva Edebiyat Dergisi adına Nevin Aktekin Gülfırat konuştu.
İşte o röportajımız
Nevin Aktekin Gülfırat: Şiir yolculuğunuz henüz 16 yaşındayken yazdığınız “Oyun” adlı şiirle başlamış. Aradan 67 yıl geçmiş ve bugün “Son Sefer” adlı kitabınızla okurlarınızın karşısındasınız. Söz başınızda geçen “Şiir yazmak beni hayata bağlıyor.” cümleniz beni çok etkiledi. Şiir sizin hayatınızda nasıl bir yere sahip? Bunca yıl sonra hâlâ kaleminize yön veren duygu nedir?
Prof. Dr. Mustafa Nejat Sefercioğlu: Sayın Nevin Hanım, öncelikle benimle röportaj yapma inceliğini gösterdiğiniz için size, Truva ailesine ve Emre Yayınları’na çok teşekkür ederim. Bu ilgi ve nezaketi hak edip etmediğim konusunda emin değilim. Sanırım bu konuda karar sahibi saygıdeğer okuyucularımızdır. Evet, sizin de hesapladığınız gibi hayatta geçirdiğim 83 yılımın 67 yılı şiir yazmakla geçti. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nde öğrenci iken bir hocamız şairler hakkında şu ifadeleri kullanmıştı: “Bahçıvanın kötüsü bostancı; talebenin kötüsü destancı olur.” Biz galiba destancı sınıfına dahil olduk. Latife bir tarafa, şiir benim hayatımın en önemli olgusu durumuna geldi. Üzüldüm, ona sığındım; sevindim, ona sığındım; sevdim, sevildim ona sığındım; mutluluklarımı, karamsarlıklarımı, umutlarımı ve umutsuzluklarımı hep mısralarla paylaştım. Bunca yıl sonra duygularımda bir değişiklik olmadı, şiir benim dert ortağım ve sığınağım olmaya devam ediyor ve ben bundan asla şikayetçi değilim. Daha ne kadar ömrüm kaldı onu Allah bilir ama ben sağlıklı olduğum sürece şiir yazmaya devam etmek istiyorum çünkü şiir benim yaşama güvencem ve kıvancım oldu.
2. Siz yalnızca bir şair değil, aynı zamanda Türk edebiyatı üzerine önemli akademik çalışmalar yapmış bir araştırmacısınız. Fuzûlî ve Nev’î gibi klasik edebiyatımızın güçlü isimlerini incelemiş olmanız, şiire bakışınızı nasıl şekillendirdi? Akademik kimliğinizle şair kimliğiniz birbirini nasıl besliyor?
Benim akademik hayatım ve Divan edebiyatıyla hemhâl oluşum 1978 yılında başladı. Ben şiir yazmaya 16 yaşında, lise öğrencisi iken başladım. Akademik hayata geçinceye kadar şiirlerimi değişik yayın organlarında, “Hasret Çuvalı” ve “Nasreddin Hoca Fıkraları (Şiir Dili İle)” adlı şiir kitaplarında yayınladım. Akademik hayata geçiş yaptıktan sonra sadece yüksek lisans tezimle ilgili olarak Fuzûlî ve doktora tezimle ilgili olarak Nev’î divanlarını incelemedim. Bugüne kadar yüzden fazla divan şairinin divanlarını taradım ve tespit ettiğim konularla ilgili beyitleri fişledim. Bu çalışmalar Divan şiirinin mantığını ve özelliklerini kavramamı sağladı ve şiirimi etkiledi. Rahmetli hocam Prof. Dr. Âmil Çelebioğlu’nun teşvikleriyle aruz vezniyle şiirler de yazmaya başladım. Burada şunu da ifade etmeliyim ki hiçbir zaman bir Divan şairi gibi yazma endişesi ve iddiasında olmadım. Sadece rahmetli hocamın isteği üzerine mümkün olduğu kadar Türkçe kelimelerle, Arapça ve Farsça tamlamalardan arınmış aruz vezniyle şiirler yazmaya çalıştım ve yazmaya da devam ediyorum. Aruz vezni dışında hece vezniyle ve serbest vezinle şiirler de yazıyorum. Vezin konusunda özel bir tercihim yok, ilham hangi vezne uygunsa o vezinle yazıyorum. Nazım şekilleri konusunda da bir saplantım yok, konuya göre nazım şeklini tespit ediyorum. Akademik kimliğim ile şair kimliğimin birbiriyle iyi anlaşan iki dost olduğuna ve ikisinin de birbirine yardımcı ve destek olduklarına inanıyorum.
3. Hasret Çuvalı ile başlayan ve yıllar içinde farklı eserlerle devam eden şiir yolculuğunuz, şimdi Son Sefer ile sürüyor. Bu kitabı hazırlarken geçmişten bugüne uzanan şiirlerinize yeniden dönmek size neler hissettirdi? Kitapta ilk kez okurla buluşan şiirleriniz de var mı?
Son Sefer, şiir kitabı olarak yayınlanmış yedinci eserim. Bu eserlerden bazılarının ikinci baskılarını görmek nasip oldu. Elbette ki çok mutluyum. Şiir kitaplarımı zaman zaman karıştırıp okuyorum ve her okuduğum şiirde yazarken hissettiğim duyguları tekrar yaşıyorum. Bazen şu mısrayı ya da şu beyti keşke şöyle yazsaydım dediğim zamanlar da oluyor ama onları değiştirmem ya da onlardan vazgeçmem imkânsız çünkü onlar dünyaya getirdiğimiz çocuklarımız gibi. Onlar eksiğiyle, fazlasıyla, yanlışları ve doğrularıyla vücut buldular ve öyle yaşamaya devam edecekler. Son Sefer’de yer alan şiirlerin tamamına yakını Facebook sayfamda yayınlandı ama herhangi bir basılı yayın organında yer almadı. Bu bakımdan bu son kitabımda yer alan şiirlerim, Facebook’u takip etmeyen saygıdeğer şiir severlerle ilk defa buluşmuş olacaklardır.
4. Son Sefer adı, bazı okurlarınızda şiire veda ettiğiniz düşüncesini uyandırmış olabilir. Ancak söz başınızda, Allah ömür ve güç verdiği sürece yazmaya devam edeceğinizi belirtiyorsunuz. Peki, Son Sefer sizin için gerçekten bir son mu, yoksa yeni bir yolculuğun başlangıcı mı?
Bu konuda birçok şiirsever dostum aynı soruyu sordu. Kitabımın söz başında da ifade ettiğim gibi, sağlığım elverdiği ve ilham perisi kapımı çalmaya devam ettiği müddetçe şiir yazmaya devam edeceğim. Yayınlamak nasip olursa Son Sefer’den sonra yazdığım şiirleri “Sonbahar Yağmurları” adlı kitapta toplamak istiyorum. Sanırım bu da yeni bir yolculuğun başlangıcı sayılabilir.
5. Şiirlerinizde gönül, sevda, özlem ve yolculuk gibi temalar öne çıkıyor. SEFERÎ mahlası da sanki bu yolculuğun bir parçası. Bu mahlası seçmenizin özel bir hikâyesi var mı? Mustafa Nejat Sefercioğlu ile Seferî arasında nasıl bir bağ kuruyorsunuz?
SEFERÎ mahlasını almamın önemli sebeplerinden biri soyadımla uyumlu olmasıdır. Bir başka önemli sebep rahmetli Prof. Dr. Âmil Çelebioğlu hocamın tutumudur. Kendisi de şair olan ve “Hayrânî” mahlasıyla, aruz ve hece vezinleriyle şiirler yazan hocamız, yüksek lisans derslerimiz sırasında her hafta bir aruz vezni verir ve bir sonraki derse o vezinle yazılmış bir gazel isterdi. Onun maksadı hem aruz veznini hem de divan şiirinin mantığını kavramamızı sağlamaktı. Madem ki gazel yazacaktık bir de mahlasımız olmalıydı. Hocamızın da görüşünü alarak ben Seferî mahlasını seçtim. Seferî mahlasını vezin ihtiyacına göre “Sefer” şeklinde de kullanıyorum.
6. Son Sefer kitabınızdaki gazellerinizde klasik şiir geleneğinin izlerini görüyoruz. Örneğin, “Beni sevginle avut, sînene sar, gönlümü al.” dizelerinizde sevginin iyileştirici gücü hissediliyor. Sizce günümüzde şiirin insanın kalbine dokunabilmesi için nelere ihtiyaç var? Gelenekten beslenirken özgün bir ses oluşturmak isteyen genç şairlere neler önerirsiniz?
Zaman çok hızlı değişiyor. Dünya ve dünya görüşü çok hızlı gelişme gösteriyor. Teknolojik gelişmeler, internet, televizyon, cep telefonu ve benzeri iletişim araçları zaten yetersiz olan okuma alışkanlığı kazanmamızı engelliyor. Bu sebeple günümüzde şiirin insan kalbine dokunabilmesi için şiir sever okuyucularımıza, özellikle de genç okuyucularımıza ulaşması gerekir. Bu bir devlet politikası ve milli eğitim meselesi olarak ele alınır ve edebî eserlerin insanımıza ve özellikle gençlerimize ulaştırılma imkânı sağlanırsa bugün şikayetçi olduğumuz şiddet ve vurdumduymazlık yerini sevgiye ve şefkate bırakır düşüncesindeyim. Genç şairlere tavsiyem; hiçbir ön yargıya kapılmadan, hiçbir ayırım yapmadan, bol bol edebî eser ve şiir okumalarıdır. O zaman ufuklarının ne kadar genişleyeceğini ve özgün eserler meydana getirebileceklerini göreceklerdir. Gençlere bir başka tavsiyem ise yazdıklarını yayınlamaktan çekinmemeleridir. Değerlendirmeyi okurlarının taktirine bırakmalıdırlar. Yazdıklarını yayınlamaktan çekinen birçok yeteneğin kaybolup gittiğine şahit olmak çok üzücü. Bu sebeple sevgili gençler yazdıklarını yayınlamaktan, şiir severlerle paylaşmaktan asla çekinmemeli ve tenkit edilmenin mutluluğunu yaşamalıdırlar.
7. Yeni kitabınız Son Sefer’in Emre Yayınları aracılığıyla okurla buluşması da bu yolculuğun önemli bir parçası. Bir şair için yılların birikimini kitaba dönüştürmek ve okurla buluşturmak nasıl bir duygu? Emre Yayınları ile gerçekleştirdiğiniz bu yayın sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Son Sefer, Emre yayınları arasında yer alan ikinci şiir kitabım. Emre Yayınları arasında yer alan ilk şiir kitabım “Islak Tebessüm” 2023 yılında yayınlanmıştı. Yılların birikimini ve emeğini bir kitap halinde elinize almak tarifi kolay gerçekleşemeyecek bir duygu. Emre Yayınları ile gerçekleştirdiğim bu yayın süreci asla unutmayacağım güzel anılar olarak hayatımda yer alacaktır. Emre Yayınları’nın her yayınladığı eserde gösterdiği dikkat ve titizliği her iki kitabımda da görmek beni bahtiyar etti. Bütün emeği geçenlere teşekkür ederim. Şiir kitaplarımın yayınlanmasında büyük emeği geçen Truva Yayınları’nın yöneticisi Sayın Sami Çelik Beyefendi’nin ve Islak Tebessüm adlı şiir kitabımı baskıdan önce büyük bir sabır ve dikkatle okuyup gözden kaçan aksaklıkları tespit eden Sayın Hamiyet Su Kopartan Hanımefendi’nin teşvik ve yardımlarını minnetle zikretmeden geçemeyeceğim.
8. Edebiyat ve sanatın farklı seslerini bir araya getiren Truva ailesi sizin için ne ifade ediyor? Truva’nın edebiyat dünyasına katkılarını nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce şairlerin ve yazarların bu tür çatılar altında buluşması, edebiyatın daha geniş kitlelere ulaşmasına nasıl katkı sağlıyor?
Truva ailesi benim için çok şey ifade ediyor. Değişik yollarla edebiyat dünyasına ve şiire katkıları çok önemli. Gerek şairlere değişik yollarla sağladıkları şiirlerini yayınlama imkânı, gerek her yıl düzenledikleri şiir ve hikâye yarışmaları ve gerekse yayınlarıyla alkışı hak ediyorlar. Şairlerin ve yazarların Truva benzeri çatılar altında daha başarılı olacağı şüphesizdir çünkü yazarların ve şairlerin en büyük sıkıntısı meydana getirdikleri eserlerini yayınlama konusunda çektikleri maddi ve manevi imkânsızlıklarıdır. Truva benzeri yapıların çoğalması edebiyat ve şiir dünyamıza renk katar. Tek temennim Truva benzeri ciddi yapılanmaların artmasıdır.
9. Şiir kitaplarınızın yanı sıra edebiyat araştırmaları, bibliyografya çalışmaları ve kültür alanındaki eserlerinizle de geniş bir birikime sahipsiniz. Bundan sonraki süreçte okurlarınızı bekleyen yeni bir kitabınız, araştırmanız ya da hayata geçirmek istediğiniz bir projeniz var mı? Henüz gerçekleştiremediğiniz, ancak hayalini kurduğunuz bir çalışma var mı?
Bugüne kadar şiir kitaplarım dışında birçok ilmi makale ve kitap yayınına imza atmak nasip oldu, bu bakımdan çok mutluyum. Bu çalışmaların temelinde Millî Kütüphane gibi bir yayın hazinesinde uzun yıllar memur, şube müdürü, uzman, genel müdür yardımcısı ve kütüphane müdürü olarak görev almam yatmaktadır. Genel kültür konusunda bilgimi artırmak ve zamanın ilim adamı ve şairleriyle tanışmam ve onlardan feyz almam Milli Kütüphane sayesinde gerçekleşmiştir. Beni etkileyen ve bana yön veren bir başka kuruluş Türk Ocağı’dır. Rahmetli ağabeyim Prof. Dr. Necmettin Sefercioğlu, küçük yaşlarımdan itibaren beni Türk Ocağı ile tanıştırdı. Türk Ocağı benim için ikinci bir eğitim yuvası oldu. Orada ilim adamlarının konferanslarını dinlemek, zamanın önemli şairlerinin şiirleriyle tanışmak ve örnek almak imkanına sahip oldum. Beni etkileyen bir başka kuruluş uzman olarak görev yaptığım Millî Folklor Araştırma Dairesi’dir. Burada halk edebiyatı, halk şairleri ve folklor konusundaki eksikliklerimi tamamlamak şansına sahip oldum. Üniversite hocası olarak verdiğim dersleri hazırlayıp sunmak da banim şiirimi besleyen önemli bir kaynak oldu. İmkan buldukça şiir dışında araştırmalara ve ilmî çalışmalara devam ediyorum.“Nev’î Divanı’ndan Seçmeler” adlı çalışmamı tamamladım, ilk fırsatta yayınlamak istiyorum. Taradığım divanlarda tespit edip fişlediğim, divan şiirinde mûsikî, divan şiirinde yazı ve yazı ile ilgili unsurlar, divan şiirinde tesbih ve seccade gibi değişik konularda binlerce beyit var elimde. Değişik konulara ait bu ham malzemeyi değerlendirip edebiyat ve ilim alemine sunmak istiyorum. Şiirle ilgili bir başka düşüncem de aruz vezniyle yazdığım şiirlerimi de ayrı bir kitapta toplamaktır. İnşallah hayallerimi gerçekleştirmek nasip olur.
10. Son olarak, yıllarını şiire ve edebiyata vermiş bir isim olarak geriye dönüp baktığınızda, eserlerinizle nasıl hatırlanmak istersiniz? Son Sefer’i eline alan bir okurun kitabın son sayfasını kapattığında hangi duyguyla baş başa kalmasını dilersiniz?
Yıllarını şiire ve edebiyata vermiş bir kişi olarak dönüp geriye baktığım zaman başardıklarımla gurur duyan, başaramadıklarıyla hayal kırıklığı yaşayan bir insan görüyorum. Allah’ın bana bağışladığı imkanlarla bazı şeyleri başardığımı düşünüyorum ve şükrediyorum. Son Sefer adlı şiir kitabımı sonuna kadar okuyan saygıdeğer şiir severlerin sevgi, saygı, hoşgörü ve ümit duygularıyla baş başa kalmalarını diliyorum çünkü insan olarak en çok sevgi, saygı, hoşgörü ve ümide ihtiyacımız olduğuna inanıyorum.
Röportajı hazırlayan: Nevin Aktekin Gülfırat
Editör: Deniz İmre
