KANAAT KİTABEVİ VE VAN'DAKİ ESKİ KİTAPÇILAR
"Delikli tüfek icat oldu mertlik bozuldu" diyen Köroğlu gibi biz de bugün, "Sosyal medya daha doğrusu internet zuhur etti, ne kitap ehli kaldı ne kalem ehli. Şimdi ne okuyan var ne de yazan." diyelim.
Okuyan var elbette, yazan da var ama bizim kastettiğimiz çoğunlukla okuyan da yok yazan da.
1950'li yıllar Van’da zor yıllardı. Aradığınız her şeyi bulamazdınız, bulsanız da maddiyatınız olmadığı için alamazdınız.
Lakin her şeye rağmen yine de çoğunlukla insanların elinden gazete, kitap, mecmua düşmezdi. Ne olursa olsun, en başta gazete almak, okumak, insanların en büyük zevkiydi. Babalarımız, büyüklerimiz gazete aldıkları zaman ceketlerinin cebine katlayarak koyar, o yürürken siz gazetenin başlıklarından Tercüman, Hürriyet, Akşam, Milliyet, Cumhuriyet vs. hangi gazeteyi aldığını görür ve anlardınız.
Hiç unutmam, bizim eski Ziraat Banka Sokak sakinlerinden Rahmetli Avukat Tevfik Doğuışıker (Bir dönem de Van CHP milletvekilliği yaptı) her gün öğle vakti, evine yemeğe giderken cebinde Hürriyet gazetesi ile yürürken görürdüm. Senelerce hep merak ettim ve hep Hürriyet gördüm.
Ve onun gibi nice insan kendi düşüncesine ve kanaatine göre gazete alır ve okurdu.
Rahmetli babam okumayı çok severdi, elinden hiç kitap, gazete, mecmua düşmezdi. Öyle parasının büyük bölümünü matbuata verirdi ve annem kızar, "Niye bu kadar fazla kitap, mecmua alıyorsun?" diye sitem ederdi ama babam aldırmazdı yine de alırdı.
Alıp okumak ona yetmedi ve şimdiki Ulu Cami'nin (Eski Büyük Cami) önünde küçük bir kitapçı dükkanı açtı. Sermayesi az olduğu için dükkânda çok da kitap yoktu. Ve kitapları böyle raflara yan yana değil, iplere çamaşır serer gibi ipe sererdi.
İpe geniş geniş sererdi ki çok kitap varmış gibi bir görüntü versin. Dükkânın vitrininde de kitaplar asılı şekilde görülürdü.
Kitaplar 1. hamur değil, hep 3. hamur saman kağıt sanki yaprakları gofret gibi el atsanız hemen dökülecek gibi.
Kitap çeşitlerini mi merak ettiniz? Hemen söyleyeyim:
En çok satanlar o yılın şarkı ve türkülerini içeren küçük boyda 16 sayfalık şarkı türkü kitabı. Alanlar sanki şarkıcı türkücü olacaklarmış gibi bir hava ve eda ile alır gider, kenar köşelerde kendi kendilerine şarkıları söylerlerdi.
En çok satanlar mı? Hazreti Ali konulu kitaplar. Hz. Ali Hayber Cengi, Kan Kalesi vs. Horasanlı Ebe Müslim, Zaloğlu Rüstem, Mızraklı İlmihal, Namaz hocaları, Rüya tabirleri.
İşte bunların yanı sıra halk hikâyelerinin de ayrı bir yeri vardı insanların hayatında. Emrah ile Selvi, Âşık Kerem ile Aslı, Ferhat ile Şirin, Tahir ile Zühre, Arzu ile Kamber, Hurşidi ile Mahniri, Köroğlu, Leyla ile Mecnun gibi halk âşıklarını ifade eden kitaplar da alabildiğine ilgi gören ve satılan kitaplardı.
Bu halk hikâyelerini alanlar, yalnız kendileri okumakla kalmaz, o uzun kış gecelerinde sobanın gümbür gümbür yandığı elektriğin yetmediği ortamda cılız 9 numara gaz lambasının ışığında büyükler okur ve hane halkı huşu içerisinde dinler ve radyodaki Arkası Yarın Tiyatrosu gibi ertesi akşam kaldıkları yerden devam edilirdi.
O yıllarda maalesef okuma yazma oranı çok azdı; çoğu büyüğümüz okuma yazma bilmediği için dinlemek zorunda kalırdı. Maalesef çoğu ninelerimiz ve annelerimiz okur yazar değillerdi.
Yani kimi okur kimi de böyle okur dinleyenler olurdu.
O yıllarda çocukların sinemaya gitme şansları çok fazla olmadığı için aldıkları çizgi roman kahramanlarıyla dolu kitaplar çok alınıp satılırdı.
İşte o çizgi romanlar;
Tenten, Kara Oğlan, Kaan, Kara Murat, Tarkan, Seksek, Cep Fotoroman, Tommiks, Teksas, Kit Taylor, Teks, Kinova, Pekos Bill, Kaptan Swing, Çelik Bilek, Zagor, Tarzan, 1001 Roman, Serüven, Kaptan Gordon, Mandrake ve daha sayamadığımız çocuklara ve gençlere hitap eden nice çizgi romanlar.
Tabii bunların içinde Tommiks ve Teksas çizgi romanları en çok satılan çizgi romanlardı. Benim gibi herkes Tommiks'in arkadaşları Doktor ve Konyakçı'yı, Teksasla birlikte arkadaşları Profesör ve Rodi'yi hatırlar.
Kanaat Kitabevi'nin mevcut satılan kitapları bunlardı. Bunun dışında o yıllarda çıkan diğer haftalık mecmualar ve kitaplar evvel emirde en çok Gençlik Kitabevi'nde Rahmetli Cavit Türkoğlunun kitabevinde bulunurdu. Onun mekânı daha ihtişamlı ve daha görkemli idi. İçine girdiğiniz zaman kitaplara bakmaktan âdeta başınız dönerdi. Vitrin de yeni olduğu için âdeta fotoğraf ve resim tablosu seyreder gibi kitaplara böyle kendimizden dalıp dalıp giderek bakardık.
Şimdi yazımızın bir yerinde dedik ki "Kitaplar, dergiler alınıp satılırdı" bunu açmak istiyorum.
Biz, kitap ve dergi aldığımız zaman okur ve bıkardık. Daha yeni maceralara ve daha yeni serüvenlere yol almak için onu satma yoluna giderdik. Çizgi romanlarla ayrı bir hayal âlemimiz vardı ve öyle bir dünya inşa etmiştik.
Okuduğumuz kitap ve mecmuaları alan tek kişi vardı. O da şimdiki Cumhuriyet Caddesi'nde eskiden Yahudi Muşe'nin kuzey tarafında seyyar tezgah açan kitapçı Yunus'tu. Van halkı onu hep Kitapçı Yunus diye bildi ve tanıdı. Müzenin orada bir yerde otururdu ve yaz kış sabahları tekerlekli arabasıyla dergi ve kitaplarını getirir sergisini açardı.
Senelerce biz onunla bu alışverişi yapıp bir yandan ondan alır ve okuduktan sonra da ona satardık. Tabii bu işten hep o kârlı çıkardı. Biz ondan bir liraya alır, yarısına bile satamazdık. Her ne kadar Kanaat Kitabevi'nde, Gazeteci Alaatin Şen ve Cavit Türkoğlu'nda çizgi romanlar satılsa da kitapçı Yunus'da daha ucuz olduğu için çocuklar, gençler ve Van halkı hep Kitapçı Yunus'u tercih ederdi. O bizden alır yine bize satardı. Alan da memnundu satan da.
Yani Kitapçı Yunus için şu ifadeyi kullanırsak hiç de yanlış olmaz; Van'ın ilk sahafı ve ikinci el kitap alıp satan o yılların tek kişisi, bunu da önemine binaen burada zikretmek istedim.
Kısa boylu bu mavi gözlü Kitapçı Yunus'u da yeri gelmişken burada rahmetle analım.
Yani kısacası çocukluk ve gençlik yıllarının hayal ve hülyalarıyla elimizden hiç çizgi romanlar eksik olmadı.
Bizlere bu keyfi bu zevki yaşatan Van'ın eski kitapçılarını rahmetle anıyorum.
Şen Kitap ve Kırtasiye, Gazeteci Alaattin Şen
Gençlik Kitabevi sahibi Cavit Türkoğlu
Kanaat Kitabevi, Necati Kayaçelebi
Seyyar Kitapçı, Sahaf, Kitapçı Yunus
Büfede kitap satan Şevket Türkoğlu
İlyas ve Yalçın Kitapçı
Aktan Kırtasiye, Cevdet Büyükbay
Kent Kırtasiye, Faruk Bekiroğlu
Adnan Kitapçı
Kitapçı İsa Ece
Zekai Şehribanoğlu
Sadık Şaşmaz
Şehri Van'a geçmişte hizmet eden tüm kitapçı büyüklerimizi burada hürmetle ve rahmetle yad ediyorum.
Ruhları şad, mekânları cennet olsun inşallah.
Bundan sonraki yazımızda Gazeteci Alaattin Şen ve kitabevinden bahsedeceğim inşallah.
Nice kitaplı, dergili, gazeteli günler hep sizinle olsun.
***
TRUVA YAYIN GRUBU YOUTUBE KANALIMIZA ABONE OLMAYI UNUTMAYIN...
Logoya tıklayıp Youtube kanalımızı ziyaret edebilir, abone olabilirsiniz
Editör: Nüzhet Ünlüer
