KUYUCAKLI YUSUF / SABAHATTİN ALİ
"Yaramın nerede olduğunu bilmiyorum. Yalnız bir yerlerim acıyor. Çok acıyor..."
"Parası olanın ırzı da tamam, namusu da!"
Bazı eserler tekrar tekrar okunmayı hak eder. Bu kitap da böyle bir kitaptır…
Nazilli'nin Kuyucak köyünde anne ve babası eşkiyalar tarafından öldürülen Yusuf, olayı soruşturmaya gelen kaymakam tarafından evlat edinilir. En baştan beri Yusuf'u oğlu olarak gören Kaymakam Bey’in aksine eşi Şahinde Hanım durumdan hiç hoşnut değildir ve uzak durur Yusuf'a. Sessiz, içine kapanık, hayata karşı duyarsız bir çocuktur Yusuf.
Kimse ile yakınlaşmayan, hep araya mesafe koyan, samimiyet kuramayan Yusuf'un tek yakın olduğu kişi, ailenin küçük kızı Muazzez'dir. Her şeyiyle ilgilenip kol kanat gerer Muazzez'e. Karşılıksız değildir bu ilgisi, sevgisi. Muazzez için de Yusuf'un yeri apayrıdır.
Bir süre sonra Edremit'e tayini çıkar Kaymakam Bey’in. Yusuf burada da uzaktır herkese. Hiçbir yere ait hissetmez kendini. Babalığının ısrarına rağmen okumayan, bir meslek sahibi olamayan, bir yere bağlanmak, bir şeye sahip olmak arzusu duymayan, yalnızlığı ile adeta gurur duyan Yusuf, Muazzez'e olan aşkını farkettiğinde bocalar, özgürce yaşayamaz bu sevgiyi.
Yusuf'un hayatında bunlar olurken kasabanın ileri gelen zenginlerinin paranın gücü ile önce bir tecavüzü, ardından bir cinayeti nasıl örtbas ettiğini, adaletin nasıl zengin ve güçlüden yana olduğunu, bu ahlaksız düzene ses çıkaramayan sessiz çoğunluğun durumunu okuduk sinirlenerek ve üzülerek. En acısı da o günlerden bugünlere pekte bir şeylerin değişmemiş olması.
Zengin ile fakir, zalim ile mazlum, köylü ile kentli karşıtlıkları, güçlü bir otorite olmasına rağmen Kaymakam'ın hem siyasi açıdan hem de aile hayatındaki çekimserliği, Yusuf'un kasaba da kol gezen ahlaksız düzene kendince isyanı, insanoğlunun içindeki hırs, intikam ve kötülüğün oldukça akıcı ve güzel betimlemeler ile dile getirildiği özel bir eser Kuyucaklı Yusuf.
Dönemin toplumsal, ahlaki yapısını anlatan gerçekçi bir dönem romanı ve yazarın ilk kitabı. Bir kasaba romanı örneği olması adına ilk eser olarak kabul edilen Kuyucaklı Yusuf romanı, üstelik de gerçek bir hikâye üzerine kurgulanmış. Sabahattin Ali'nin hapishanede tanıştığı Yusuf isimli bir mahkumun hayatından esinlenilerek yazılan kitabın bir üçleme olacağına dair bilgiler okudum internette bazı sayfalarda. Fakat yazarımızın genç yaşta hayattan koparılmış olması belki engel oldu buna belki de kitabın devamı olması gerektiğini düşünenlerce ortaya atılmış bir fikir.
Doğruluğunu araştırmak gerek elbet. Ayrıca kitap bir dönem yasaklanmış ve toplatılmış; halkı aile ve askerlik kurumuna karşı kışkırtıp düşman ettiği gerekçesi ile.
"Evet, Allah onları bir kere fukara yaratmıştı, bunda kimsenin kabahati yoktu fakat onlar öyle yaratılmışlar diye niçin tepelerine binmeli, onları adam yerine koymaktan niçin çekinmeliydi?"
"Onu hariçten bir mevcut, yabancı ve başka bir insan olarak düşünmüyor; kendisinin bir parçası, kolu, gözü ve yüreği olarak tasavvur ediyordu."
"Hiç kimse kendinden evvelkinin adamlarını yerinde bırakmak istemez."
***
Editör: Deniz İmre
