OĞUZ ATAY'IN ZİHNİNİN İÇİNDE BİR YOLCULUK
Günlük, klasik anlamda bir roman değil. Bu kitapta olay örgüsü, sürükleyici kurgu ya da düzenli bir anlatı bekleyen okur biraz zorlanabilir. Çünkü elimizdeki şey, doğrudan Oğuz Atay’ın zihninin içine açılan bir kapı. Dağınık, samimi, yer yer öfkeli, yer yer kırılgan bir iç konuşma.
Kitabı okumadan önce yapılan bazı incelemeleri okumuştum. Gerçekten de söylendiği gibi kitapta yazarın üzerinde çalıştığı eserlerden parçalar, yarım kalmış fikirler, diyalog denemeleri ve oyun taslakları bulunuyor. Ancak kitabı önemli yapan şey bunlar değil. Asıl etkileyici taraf, Oğuz Atay’ın hayatla ve kendisiyle yaptığı acımasız hesaplaşma.
Özellikle hastalığı sırasında Londra’da bulunduğu günlerde yazdıkları oldukça sarsıcı. Ölümü hissetmeye başlayan bir insanın yalnızlığı, korkusu ve hayal kırıklıkları satır aralarında çok güçlü hissediliyor. Oğuz Atay burada bir “edebiyatçı” gibi değil, yorulmuş bir insan gibi konuşuyor.
Kitap boyunca Türkiye’ye dair düşüncelerine de sık sık rastlanıyor. Toplumun yüzeyselliği, düşünce tembelliği, aydınların yapaylığı ve kültürel sıkışmışlık üzerine oldukça sert gözlemleri var. Bunları yaparken yalnızca kendi fikirlerini değil, etkilendiği düşünürlerden ve yazarlardan aldığı alıntıları da kullanıyor. Bu nedenle kitap bazen bir günlükten çok, zihinsel bir tartışma alanına dönüşüyor.
Oğuz Atay’ın en dikkat çekici yönlerinden biri, kendisine karşı bile acımasız olması. Kendi başarısızlıklarını, korkularını, huzursuzluklarını saklamıyor. Bu yüzden kitapta büyük bir samimiyet hissi oluşuyor. Okurken bazen bir yazarın günlüğünü değil de gece boyunca kendi kendine konuşan yalnız bir insanı dinliyormuş hissine kapılıyorsunuz.
Dili yer yer dağınık ama bu dağınıklık kitabın ruhuna uyuyor. Çünkü bu metinler, yayımlanmak için değil; yaşamak ve dayanmak için yazılmış gibi duruyor. Belki de bu yüzden Oğuz Atay’ın diğer eserlerinden daha çıplak ve daha gerçek bir kitap.
“Günlük” Oğuz Atay’ı anlamak isteyenler için çok önemli bir eser. Ama bence bu kitap, Tutunamayanlar gibi “hayran olunacak” bir kitap değil; daha çok bir insanın iç dünyasına sessizce tanıklık edilen bir metin. Ve tam da bu yüzden etkileyici.
***
Editör: Hamdiye Özer Okudan
