BİR HÜSEYİN RAHMİ GÜRPINAR GEÇTİ BU DÜNYADAN
Osmanlı’nın son döneminden genç Cumhuriyet’in kuruluşuna tanıklık eden edebiyatçı ve siyasetçi.
Doğum, 17 Ağustos 1864
Ölüm, 8 Mart 1944
Süt Kardeşler filmini izleyenler, Hüseyin Rahmi Gürpınar'ı birçok yönüyle tanımış olurlar diyebilirim ancak yazarı biraz daha yakından tanıyalım.
İstanbul'da doğmuş, babası Gazi Osman Paşa'nın yaveridir. Hüseyin Rahmi Gürpınar üç yaşındayken annesini kaybetmiş. Bir müddet Girit'te babasıyla birlikte kaldıktan sonra altı yaşında anneannesi ve teyzesinin yanına, İstanbul'a gelmiştir. Eğitim hayatı başlamış; 1878’de Mülkiye Mektebi’nde okurken, Mülkiye’nin ikinci sınıfında hastalanınca bir yıl tedavi altına alındıktan sonra okulu bırakmak zorunda kalmıştır (1880). Bazı hocalardan Fransızca dersleri alan yazar, kendi kendini yetiştirmiştir.
Çocukluğu anneannesinin yanında geçen yazar, hikâyeler, masallar, halk anlatılarını dinlemiş, geleneksel mahalle hayatını ve halktan insanları tanımıştır. Küçük yaşlardan itibaren Ahmet Mithat Efendi’nin kitaplarını okumuş ve etkilenmiştir. İçinde Voltaire külliyatı dahil birçok Fransızca eseri okumuş, Batı edebiyatını yakından tanıma imkânı bulmuştur. Sosyalizm, Feminizm, Pozitivizm, Darwinizm gibi düşünce akımlarını takip etmiştir. Bununla birlikte geleneksel halk hikâyeleri, meddah, Karagöz ve ortaoyunundan büyük ölçüde yararlanmıştır.
Gençlik yıllarında bazı devlet dairelerinde görev yapmıştır. II. Meşrutiyet’in 1908'de ilânından sonra resmi görevlerini bırakarak kendini tamamen yazarlığa vermiştir. 1912’de Heybeliada’ya taşınmış, bir süre sonra adada yaptırdığı köşkte yakınlarıyla birlikte yaşamıştır.
Hüseyin Rahmi, TBMM V. ve VI. dönem (1936-1943) Kütahya milletvekilliği yapmıştır. Hayatı boyunca hiç evlenmemiş olan yazarımız 8 Mart 1944'de Heybeliada'daki evinde vefat etmiş, Heybeliada Abbas Paşa Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Hüseyin Rahmi, çocuk denecek yaşlarda yazmaya başlamış. 1884'te Ceride-i Havadis Gazetesi’nde çıkan "Bir Genç Kızın Avaze-i Şikâyeti" adlı hikâyesi yayınlanan ilk eseridir. Yazar, "İstanbul’da Bir Frenk" hikâyesiyle Beşir Fuat’ın ilgisini çekmiş ve onda mizah kabiliyeti olduğuna işaret etmiştir.
Sansürün yoğun olduğu zamanlarda yine memurluğa dönen Gürpınar, 2. Meşrutiyetle yeniden yazmaya başlar. Herhangi bir edebi akıma göre yazı yazmadığını, yazılarında toplumsal faydayı esas aldığını söyler.
İki mizah gazetesi çıkarmış ancak davalara konu olmuş, beraat etse de gazeteler kapanmıştır.
Daha sonra o dönemin birçok gazetesinde yazıları basılmıştır. Bazı yazılarından sonra eleştiriler almış ve eleştirilere karşı yazı yazmış bu da dil ve edebiyat için önemli sayılmıştır.
Gulyabani eserinden sinemaya uyarlanan Süt Kardeşler filmi hem mizaha hem eleştiriye hem de o dönemin toplum yapısına ayna tutmuştur.
Hüseyin Rahmi Gürpınar 8 Mart 1944'te hayat yolculuğunu tamamlamış ve aramızdan ayrılmıştır.
Hikâye, oyun ve roman türündeki eserlerinin sayısı 54'tür.
Eserlerinden bazıları:
Şık (1889)
Mürebbiye (1889)
İffet (1896)
Mutallaka (boşanmış kadın) (1898)
Bir Muadele-i Sevda (1899)
Metres (1899)
Tesadüf (1900)
Şıpsevdi (1911)
Nimetşinas (1911)
Gönül Ticareti (1911)
Kaderin Cilvesi (1912)
Cadı (1912)
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç (1912)
Gulyabani (1913)
Hazan Bülbülü (Oyun, 1916)
Hakka Sığındık (1919)
Son Arzu (1922)
Efsuncu Baba (1924)
Meyhanede Hanımlar (1924)
Ben Deli Miyim? (1925)
Evlere Şenlik, Kaynanam Nasıl Kudurdu (1927)
Muhabbet Tılsımı (1928)
Namusla Açlık Meselesi (Öykü, 1933)
İki Hödüğün Seyahati (1933)
Katil Buse (Öykü, 1933)
Kadın Erkekleşince (Oyun, 1933)
Şeytan İşi (1933)
Tünelden İlk Çıkış (Öykü, 1934)
Utanmaz Adam (1934)
Eşkiya İninde (1935)
Gönül Ticareti (1939)
Kesik Baş (1942)
Gönül Bir Yeldeğirmenidir Sevda Öğütür (1943)
Melek Sanmıştım Şeytanı (1943)
Dirilen İskelet
Dünyanın Mihveri Kadın Mı?
Deli Filozof
Kaderin Cilvesi
Namuslu Kokotlar
Ölüler Yaşıyor Mu?
Ölümüne Sevgi
Namussuz Necdet
Fiyasko
Hayattan Sayfalar
Kadınlar Vaizi
İstanbul'da Bir Frank
Can Pazarı
İnsan Önce Maymun Muydu?
Cadı Çarpıyor
Gulyabani (roman)
Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç
Cadı (roman)
