SEVME SANATI / ERICH FROMM
“Sevme Sanatı” yalnızca aşk üzerine yazılmış bir kitap değil; insanın kendisiyle, toplumla ve yaşamla kurduğu ilişkinin yeniden sorgulandığı bir eser.
Erich Fromm, günümüz insanının sevgiyi çoğu zaman bulunacak doğru kişiye bağladığını söyler. Oysa asıl mesele, doğru insanı bulmak değil; sevebilecek olgunluğa erişebilmektir. Çünkü sevgi, kendiliğinden ortaya çıkan bir duygu değil; emek, disiplin, sabır ve farkındalık gerektiren bir beceridir.
Kitap boyunca en çok üzerinde durduğu düşünce ise şudur: Sevmek bir eylemdir. Edilgen bir bekleyiş değil, aktif bir üretimdir. Sevmek, yalnızca “Seni seviyorum.” demek değildir; karşındaki insanın gelişimine katkı sunmak, onu olduğu gibi görebilmek, ona saygı duymak ve sorumluluk alabilmektir.
Fromm’un “Sevmenin ilk adımı vermektir.” sözü de burada anlam kazanır. Ancak bu verme, kendinden vazgeçmek ya da tükenmek değildir. Aksine, insanın içindeki yaşamı, bilgiyi, ilgiyi ve sevgiyi paylaşabilme gücüdür.
Modern dünyanın tüketim anlayışı ne yazık ki sevgiyi de bir tüketim nesnesine dönüştürüyor. İnsanlar ilişkiyi, mutluluk sağlayan bir hizmet gibi görmeye başladığında, en küçük hayal kırıklığında vazgeçmek kolaylaşıyor. Fromm ise sevginin, sürekli beslenmesi gereken canlı bir süreç olduğunu hatırlatıyor. Çünkü sevgi, sadece güzel anlarda değil; anlaşmazlıklarda, sabırda ve emekte de kendini gösterir.
Kitabı okurken en çok düşündüren noktalardan biri de şu oldu: İnsan gerçekten başkasını sevebilir mi yoksa önce kendisiyle sağlıklı bir ilişki kurmayı mı öğrenmelidir? Fromm’a göre kendini sevmek bencillik değildir. Kendine yabancılaşan, kendi değerini yalnızca başkalarının onayında arayan bir insanın gerçek anlamda sevmesi de mümkün değildir. Sevgi, önce insanın kendi varlığıyla barışabilmesinden doğar.
“Sevme Sanatı”, romantik kalıpları yıkan, sevgiyi bir his olmaktan çıkarıp bir karakter meselesi hâline getiren güçlü bir eser.
Kitabı bitirdiğinizde sevginin size ne hissettirdiğinden çok, sevgi için bugüne kadar ne emek verdiğinizi sorgulamaya başlıyorsunuz. Belki de gerçek soru, “Beni kim seviyor?” değil; “Ben sevmeyi gerçekten biliyor muyum?” sorusudur. Çünkü sevgi, rastlanan bir mucize değil; ömür boyu öğrenilen ve her gün yeniden icra edilen bir sanattır.
***
Editör: Deniz İmre
