Dinin Tanımı:
Dinin şimdiye kadar bir çok tanımı yapılmıştır. Bu tanımlar, dine bakış açısına göre birbirinden farklılık göstermektedir. Bir dine bağlı olanlar, dini kendi inançları açısından tanımlamışlardır.
Dine inceleme konusu bir nesne olarak bakan bilim adamları ise, elde ettikleri verilere göre dinin bir tanımını yapmışlardır. Bu tanımların hiçbiri, dinin gerçek yapısını ortaya koyan tanımlar değildir. Şimdiye kadar üzerinde ittifak edilen bir din tanımı olmamıştır. Bunun sebebi, dinlerin farklı yapılara sahip olmasıdır.
Din bilimlerinin farklı alanlarında uzman olan pek çok din bilimcisinin bir din tanımı vardır. Şimdiye kadar yapılan din tanımları normal bir kitap hacmini dolduracak kadar çoktur. Fakat bu din bilimcileri, dini kendi alanları açısından tanımlamışlardır.
Örneğin; konuya din sosyolojisi açısından yaklaşan Emil Durkheim; “Din, bir cemaatin meydana gelmesini sağlayan ayin ve inançlar sistemidir” demiştir. Durkheim bu tanımında, dinin toplumdaki sosyal fonksiyonunu esas almıştır.
Feuerbach ise; “Din, dua, kurban ve inançla kendini gösteren bir arzudur” diyerek din psikolojisi açısından bir tanım yapmıştır.
Burada buna benzer bir çok tanımı sıralamak mümkündür. Ancak bu iki örnek, din bilimcilerinin din tanımlarının birbirinden ne kadar farklı olduğunu açıkça ortaya koymaya yetmektedir.
Din bilimcilerinin yukarıda iki örneğini verdiğimiz din tanımlarında; kutsal kavramı, inanç, zihni meleke, mutlak itaat duygusu, arzu, toplumsal değerler bilinci, tabiat üstü yüce varlık ve Tanrı fikri gibi hususlar ön plâna çıkmaktadır. Din bilimcilerinin her biri, bu kavramlardan birine ağırlık vererek din tanımı yapmıştır. Bu tanımlardaki ayrılık, temelde iki nedenden kaynaklanmaktadır. Bu nedenlerden biri, dinin karmaşık yapısıdır. Diğeri ise, tanımı yapanların sübjektif, yani taraflı yaklaşımlarıdır. Halbuki dinin bütün dinleri kapsayacak objektif bir tarifi, ancak dinin sınırlarının belirlenmesinden sonra yapılabilir.
İslam Bilginlerine Göre Dinin Tanımı:
İslam bilginleri çeşitli din tanımları yapmışlardır. Onların tanımları, din bilimcilerinin yaptıkları tanımlara nazaran, dinin yapısına daha yakın ve uygundur. İslâm bilginlerinin tanımları arasında esas bakımdan bir ortaklık vardır.
Seyyid Şerif Cürcânî(ölümü: H.816/M.1413) dini şöyle tanımlar:
“Din, akıl sahiplerini peygamberin bildirdiği şeyleri kabule çağıran ilahî bir kanundur.”
Cürcânî’nin bu tanımına biraz daha açıklık getiren Tahânevî’nin tanımı da şu şekildedir:
“Din, akıl sahiplerini kendi iradeleriyle (bu dünyada) hâlde salâha, ahirette felâha sevk eder.”
Cürcânî ve Tahânevî’nin bu din tanımlarında, akıl ve hür irade kavramlarına yer verilmiştir. Çünkü İslâm’a göre din ile akıl ve hür irade arasında ilişki vardır. Din, akıl sahipleri için geçerlidir. Dinde serbest seçim esas olduğu için, hiç kimseye zorlama yapılamaz. Bu bakımdan Cürcânî ve Tahânevî’nin din tanımlarında insan merkez alınmıştır.
Din, insan için bir amaç değil araç kabul edilmiştir. Bu araç, insanın hem bu dünyada hem ölüm sonrası ahiret hayatında mutluluğa, huzur ve refaha ulaşmasını sağlayacak bir araçtır. Bütün dinlerin temelde insanın kurtuluşunu esas aldığını, bu kurtuluşu sağlamak için bir takım inanç, ibadet ve ahlâk sistemlerinden oluşan bir reçete sunduğunu göz önüne alacak olursak, özellikle Tahânevî’nin tanımını bütün dinleri kapsayan genel bir din tanımı olarak kabul edebiliriz.
Tüm bu açıklama ve tanımlar ışığında: “Din; akıl sahiplerinin, yaratıcı (Allah’u Teâlâ) tarafından belirlenen, yaptırımları ve ödülleri olan, kurallar ve yasalar çerçevesi içinde kendi özgür iradeleriyle seçecekleri yaşama biçimidir,” diyebiliriz.
***
TRUVA YAYIN GRUBU YOUTUBE KANALIMIZA ABONE OLMAYI UNUTMAYIN...
Logoya tıklayıp Youtube kanalımızı ziyaret edebilir, abone olabilirsiniz
