BOŞ SANDALYE
Bugün yine her zamanki yerinde, koltuğunda mı oturacaktı? Yine aynı yerde oturup aynı pencereden aynı sokağa mı bakacaktı? Kendi sessizliğinde kendi gürültüsünü mü özleyecekti?
— Hadi gel, kahvaltı hazır. Bak dün tulum peyniri aldım. Senin sevdiğinden. Beyaz peynir de aldım evde vardı ama olsun, yine de aldım.
Masada eksik var mı diye tekrar göz attı. Sonra gözleri salatalık ve domates tabağına takıldı. Köy domatesi alamamıştı bu hafta. Ekmekleri de ısıtmıştı. Ama bunu söylemedi. Sıcak ekmek üzerine tereyağını sürerken yayılan koku, kendi çağrısını yapmıştı zaten... Servis tabaklarını yerleştirirken birden duraksadı, yoksa hemen bir menemen mi yapsaydı? Belki de bugün menemen yerdi diye içinden geçirdi. Vazgeçti. Onu da yarın yapmaya karar verdi. Sonra dönüp annesine laf attı:
— Rahat uyudun mu? Gece geç saate kadar üst kat gürültü yaptı. Çocuklar tepindi, misafirleri vardı herhalde.
Pencere önündeki yerinden hafifçe doğrulan yaşlı kadın, dışarıdaki manzaradan gözlerini hiç ayırmak istemeksizin, büyük bir çınar ağacının mağrurluğuyla dönerek gülümsedi. Gülümsemeyi gören genç kadın “Yaşasın, bu gün mutlu!” diye düşündü.
— Evet çok güzel uyudum yavrum. Kim gürültü yaptı, hiç ses duymadım.
Aynı ağırlıkla yaklaştı. Kahvaltı masasına bir süre baktıktan sonra:
— Ne güzel bir kahvaltı bu böyle. Çok şey hazırlamışsın gızım gene. Abuuu! Kim yicek şimdi bunların hepsini.
Az daha yüzündeki o küçük ifadeyi görmeseydi annesinin bu sözleri, çok mutlu edecekti genç kadını. Onun; gençliğinin, sağlıklı günlerinin, hazırladığı yeri dolduramayan ihtişamlı sofralarının, bastırılmaya çalışılan sitemli özlemi ile baş etmeyi öğrenmişti artık. Yavaşça sandalyeyi çekerek oturmasına yardım etti.
Yaşlı kadın kahvaltı sofrasında servis tabağı kullanmaya zor alışsa da çabalıyordu yine de. Sanki büyük bir savaş kazanmış komutan edasıyla ona bunu kendisinin alıştırmasının gururuyla sandalyesine otururken küçüklüğünde yere sofra örtüsü serip büyük sinilerin üzerinde kahvaltı yaptıkları eski günleri hatırladı. Abileri ve kardeşleri ile yaptığı sabah kahvaltıları geldi aklına. Her şey ne kadar lezzetliydi o günlerde.
Peynirlerden, zeytinlerden ve domateslerden tabağına almak yaşlı kadın için artık en zor işlerden biriydi. Her gün yapmanın pratikliğiyle kendi tabağını da annesinin tabağını da bir çırpıda hazırladı. Her şeyden azar azar yerleştirdi. Peynirler bir tarafa, yanına zeytinler; siyah zeytin, yeşil zeytin, soslu zeytin... Değişiklik olsun diye bir de soslu zeytin almıştı. Eskiden her şeyi kendisi yaptığından bu market zeytinlerini, peynirlerini de beğenmez, şimdi yine söylenecek. O da her zamanki gibi dinliyormuş gibi yapacak arada sırada “Aaa evet, haklısın! ” diyerek eşlik edecek. Eliyle aldığı bir tutam yeşilliği tabaktaki boşluğa bıraktı. Bunların yanına da çokça ceviz koydu. Dişlerinden dolayı yiyemeyeceğini bile bile.
— Bugün komşular gelecek. Sevgi, Nazife, Dudu, Nergis ve onun kayınvalidesi... Laflarsın biraz. Hani şu senin çok sevdiğin Hatice var ya o gelemeyecek işi varmış. Kadınların çocukları da var. Anne biraz başın ağrıyacak ama.
—Öyle mi? Yok canım. Ağrımaz, ağrımaz, gelsinler.
Sahte bir gülücük kondurdu yüzüne, fark edilmediğini sanarak. Artık hiç kimseyi görmeden kendi anılarında, kendi hüznüne gömülerek sessizce yaşamak, yaşlı kadının tek arzusu gibi geliyordu genç kadına. Her gün sohbet konusu yaratmakta da zorluk çekiyordu. Yeni konular bulmakta büyük bir mesele olmaya başlamıştı. Allah'tan bugün komşular gelecek de onlarla biraz oyalanacak, onlar gittikten sonra da bize üç gün konuşacağımız malzeme çıkacak diye sevindi genç kadın, eski nostaljik radyosunun düğmesini çevirirken:
— Ne ikram edeceksin?
Durdu, biraz düşündü. Benimde sana hiç yardımım olmuyor, diye içlendi.
— Yardımlık bir şey yok. Dondurucuda bir şeyler vardı. Onları çıkartırım.
O sırada pencerenin pervazına konan kumrunun buğulu, puslu sesi odayı doldurdu. Bu kuşun sesi nedense genç kadını hep hüzünlendirmişti. Hâlâ içinde neyi hatırlattığını çözemediği bir duygu kıpırtısı ile kulak kabartıp dinlemeye koyuldu. Radyodan gelen Danse Macabre’nin tınılarıyla ne kadar uyumlu diye düşünürken “Ooff! Bu ne yine gıy gıy gıyy! Açmışın gene. Bunun neyini seviyorsun aa gızım sen! ” sözleri daldığı kendi iç dünyasındaki birkaç saniyelik mutlu gezintisinin sonu olsa da müziği kapatmadı... Duymazlığa geldi onun dırlanmasını. Arada bir yapıyordu bunu, duymazlığa gelmeyi. Eskiden olsa her dediğini yapardı. Bir emir eri çevikliğiyle koşturur, verilen talimatı bir kez daha tekrarlanmadan yapmak için çaba sarf ederdi. Tekrarlanan talimatlar onun için sanki bir disiplin suçu işlemiş gibi korkan, alnına kara bir leke çalınacak endişesine kapılan hassas insanların girdiği ruh hâline benzer duygu seline bürünmesine sebep olurdu. Artık daha umursamaz olduğunu kendisi de fark etmiyor değildi. Birden bu davranışı ne zaman, ne vakit geliştirdiğini merak ederek düşünmeye başladı.
Whistler’ın, duvarındaki tek başına oturan yaşlı kadın resmine bakarak, “Acaba Whistler da aynı şeyleri yaşamış mıdır?” diye düşündü. Gülmek geldi birden. Eh ne de olsa büyük ressam, böyle şeylerle mi uğraşacaktı. Diğer yandan erkeklerin anneye bağlılıkları daha farklı, böyle bir sıkıntıları olmamıştır, diye düşündü. Bu resmi çok seviyordu. Nedense! Resme bakınca ressamın annesini kim bilir kaç gün böyle oturttuğunu hep merak ederdi. Hoş benimki de oturur böyle saatlerce. Adam resmine “Gri ve Siyah Düzenleme” adını vermiş. Araştırmıştı biliyor. Hatta tuhafına gitmişti. İnsan “Annem” der, “Anam” der “Beni doğuran” der, yok, tabi bunu demez! Ama buna yakın bir şey denirdi yani. "Gri Siyah Düzenleme ne yauuv!" diye düşündü. Bu düşünceler onu dinç tutuyordu. Arada bir böyle şeylerle aklını meşgul edip zaman öldürmekten zevk alıyordu.
Tekrar gözlerini, önce annesine sonra masaya dikti. Yine bir şey yememişti. Halbuki onun için kahvaltı masasını o kadar özene bezene hazırlamıştı ki! Hatta bugün o pahalı çatal-bıçak ve porselen takımlarını bile kullanmıştı. Kırılıp takımın bozulmasından korktuğu, sadece özel günlerde kullandığı porselen takımını...
Gözleri, kenarları yaldızlı servis tabağın üzerinde duran porselen yumurtalığa takıldı. Yumurta hâlâ yenilmemişti:
— Yumurtayı tam senin sevdiğin kayısı kıvamında yaptım, bak anne. Hadi soğumadan ye.
Genç kızken kendisine yemek yemesi için ısrar ettiği zamanları hatırladı. Bir de evdeki erkeklere yapılan ayrıcalıklar geldi aklına. Eve çok ender giren yumurta erkek çocuklarına öncelikliydi sanki. Düşündükçe kendisine zorla yemek yedirdiği dönem, çok sonra erkek ayrıcalıklarının azaldığı dönemde olduğunu hatırladı. Sonradan değerlenmek için kim bilir neler değişmişti?
O sırada çayları doldurmadığını fark etti. Biraz mahcup bir şekilde hemen yerinden fırladı. Bir çırpıda çayları getirdi. Sıcak çayın bardaktan yükselen buğusunun ve kokusunun kahvaltı masasını tamamlamasıyla dirseklerini masaya, ellerini de çenesinin altına dayayarak önceden kurguladığı sohbeti başlatmak için hazırlandı.
— Bak şimdi aklıma ne geldi? Hani senin bir arkadaşın vardı Tevhide Teyze. Hah hatırladın mı? Amaaan.... Ne çok gelirdi bize. Geldiğinde de saatlerce otururdu.
Biraz düşündü sanırsın ki bilinmeyen fizik probleminin formüllerini beyninin en derin noktalarında araştırıyor.
— Evet, evet hatırladım Aksak Tevhide.
— Evet evet bastonu vardı. Her tarafı yağlı, kirden görünmeyen bir baston. Ayy, nedense ben korkardım o bastondan! Acaba sen yokken dövdü mü ki beni?
Söyleniş şeklinden bunun bir espri olduğunu bilerek ikisi de birbirine bakarak gülüştüler.
— Çocukları huzurevine yatırdıydı. Üç-dört yıl kaldı orada. Önceki sene vefat ettiğini duydum kadıncağızın. Pek iyi kadındı. Eee... Nolmuş ona?
— Bir şey olduğu yok canım. Rüyamda gördüm onu.
— Hayırlara vesile olsun. Nasıl gördün?
— Ayy! Çok güzel gördüm. Nur gibi yüzü parlıyordu. Beyaz bir elbise giymişti. Sohbet ettik onunla. Bir çocuğun elinden tutuyordu. Yürüyorlardı. Sonra işte birden uyandım.
— Hayırdır inşallah. Ölüden diri. Dua istiyor, bir Fatiha, Yasin oku kızım. Bir hayır yapalım. Ruhuna değsin.
— Tamam okuyayım, kahvaltıdan sonra. Hadi yesene yine hiç bir şey yemedin. Menemen ya da gözleme yapayım mı sana?
O sırada dışarıdan aniden gelen sesle irkildiler. Sokak satıcısının cırtlak hoparlörden yayılan ne dediği anlaşılmaz sözlerini merak eden genç kadın kalktı, pencereden baktı. “Eskiciymiş.” dedi. Evde verilecek bir şey var mı diye düşündü. Her zaman vardır!
Yerine geçerken annesinin hâlâ çayını içmediğini gördü.
— Çayın soğumuş. Niye içmedin?Yenileyeyim mi?
Sessizlik. Artık eskisi gibi çok konuşkan değil. Buna da alışmıştı. Aslında birazda işine geliyordu. Sürekli şikayet dinlemekten, eleştirilmekten kurtulmuştu.
Çayından bir yudum alırken tekrar gözü duvarında asılı duran resimdeki kadına, siyahlar içindeki Whistler’in annesine baktı. O kadın mutsuz diye düşündü genç kadın.
Penceredeki çiçeklere vuran sabah ışığı ile içeriye güzel bir koku dağıldı. Sanki etrafa doğanın etkileyici büyüsünü dağıtmak için karanfil çiçekleri güneşin ilk ışıklarını bekliyordu. Yaşlı kadın da bu kokuyu aldı, döndü baktı.
— Eskiden bordo çil karanfiller vardı. Hatırladın mı? Onu konuşturacak yeni bir mevzu bulmanın heyecanıyla devam etti, artık onlardan bulunmuyor. Ne güzel kokarlardı hatırlıyor musun?
— Evet benim balkonumda da çok vardı. Saksılardan sarkardı. Ama baksana bu da ne güzel kokuyor yavrum. Ta buraya geldi kokusu. Eskiden balkon dolusu çiçekleri olan kadın; bir saksı karanfilden ne kadar mutlu olabilirse ancak o kadar memnun baktı.
— Küçük yağ kutularında pembe pembe açan küçük hanım çiçeklerin vardı. Balkonun demirlerinin arasından aşağı sarkan yağ güllerin de. En ufak esintide kokarlardı. Biliyor musun aslında onun adı ıtırmış anne.
— Öyle mi? Itır mı diyolarmış gül yağı çiçeğine? Ama çok faydalı bir çiçek o. Kolun bacağın bir yerin gidişdiğinde sürersen hemen geçirir. Karın ağrısına da iyi gelir.
— Sen sütlaca, tatlının şurubuna koyardın. Çok güzel miss gibi kokardı tatlılar.
— Yasemin çiçeğim de vardı. Balkonun köşesinde hatırladın mı kızım? Onu Hatçe'den bir dal alıp ektiydim.
— Hatırlamam mı? O da akşamları mis gibi kokardı. Ya büyük teneke saksılardaki o ful çiçeklerin. Ben de diktim ama olmadı. Kurudu. Çiçek sevgi istiyor, ilgi istiyor. Bu da yakında kurursa hiç şaşmam.
O sırada oda kapısının açıldığını eşinin içeri girdiğini fark etmedi genç kadın.
Kapıyı yavaşça açan genç adam; eşikte bir süre durup odaya, eşine, kahvaltı masasına baktı. Birbirine karışmış ekmek, yumurta ve çayın keskin kokusunu istemeden içine çekerken vücuduna çöken günün yorgunluğunu önemsemeden ağır adımlarla ilerledi. Genç kadının yanından geçerken karşısındaki boş sandalyeye bakarak pencereye yaklaştı. Pervazdaki karanfil saksısına sonra dışarıya dalıp gitti. Sokakta oynayan çocukları, yoldan geçenleri, eskiciyle konuşanları bir boşluğa bakar gibi bir süre seyretti. Sonra hiç acele etmeden camı kapattı.
****


















