HONORE DE BALZAC
VADİDEKİ ZAMBAK
- Balzac'a
Vadideki beyaz bir zambak gibi seviyorum seni ama sana söyleyemem, söyleyemem yasak.
Uzatsam elimi eline değecek kadife tenini hissedecek ama sana dokunamam, dokunamam yasak.
Gözlerin gözlerin hiç gitmediğim denizler kadar mavi ve gökyüzü kadar alabildiğine özgürlüğü kışkırtıyor ama kanat çırpamam, çırpamam yasak.
Gittiğin yollara bakıyorum.
El sallıyorsun bana, "Gitme" diyemiyorum çünkü, çünkü kalamazsın kalman, yasak.
Seni vadiler dolusu, seni denizlerdeki dalgalar adedince, seni gökyüzü kadar sevsem de bunu sana söylemem söyleyemem yasak.
Kibirli bir dağ gibi sırtımda duran gururum hiçbir işe yaramadı şimdiye kadar. Keşke "Gitme" deseydim, diyemedim "Gitme" diyemedim çünkü yasak.
Siir: Eğitimci Yazar Bilgi Şakar
Vadideki Zambak kitabını okuduktan sonra bende bıraktığı izleri bu şiirle aktardım.
Bu yazımızda birçok ünlü isme ilham kaynağı olmuş büyük Fransız edebiyatçısı Balzac'dan bahsedeceğim.
Balzac, 1799’da Fransa Tours’da doğdu. 18 Ağustos 1850’de yaşamını yitirdi. Honore Balssa olan asıl ismini çok da beğenmeyen yazarımız, Balzac olarak değiştirip soyluluk ifade etmesi için “de” takısını aldı. Balzac, devlet memuru olan bir ailenin çocuğuydu. Fransa’da Napolyon döneminin bitmesiyle Paris’e gittiler ve eğitimine burada devam etti. Ailesi bir hukukçu olmasını istese de o aynı fikirde değildi. Farklı iş kollarında çalıştı. Para kazanmak için tarihsel, mizahi ve gotik romanlar yazdı. Bunları değişik adlarla yazdı. Basımcılık, yayıncılık, hatta dökümcülük yaptı ama edebiyat tutkusu hayatındaki her şeyin önüne geçti.
Balzac 1819'da, ilk eseri trajedi türündeki “Cromwell” ile yazı hayatına başladı; ne yazık ki istediği başarıyı elde edemedi. O da şansını romanda denemeye karar verdi.
1829’da tarihi bir roman olarak yazdığı “Les Chouans” Balzac'ın tanınmasını sağladı. Bu eser Türkçe’ye “Köylü İsyanı” (1974) ve “Şuanlar” (1977) olarak çevrildi. 1824-1834 arasında yayıncılarından aldığı parayla bohem bir yaşam sürdü. 1829-1831 arasında eleştirel gazetelere köşe yazıları yazdı. İlerleyen zamanlarda toplum tarihi ile ilgili eski ve yeni romanlarını üç bölüm altında topladı.
1834 ve 1837 yılları arasında Dante’yi anımsatan “İnsanlık Komedisi” adını verdiği örf ve âdet incelemeleri, felsefi incelemeler ve çözümleyici incelemelerin yer aldığı 12 ciltlik bir eser yazdı. İleriki yıllarda 17’ye çıkan cilt sayısı daha sonra 24 cilt olarak yayınlandı. Balzac, bu ciltlerde 200'e yakın karakter oluşturmayı başarmıştır.
Eserlerinde aynı kahramanlara tekrar tekrar yer verme düşüncesini geliştirdi. Bunu gerçekçiliğin baş romanı kabul edilen ve 1834’te yayınlanan “Goriot Baba”da uyguladı. 1836 ve 1837’de İtalya gezisine çıktı. 1828’de Versailles yakınlarında pahalı bir ev yaptırdı. Bugün Passy’de bulunan ve şimdilerde Balzac Müzesi olarak bilinen eve borçları yüzünden yerleşti. Para kazanmak için tiyatroda başarısız denemeler yaptı. Edebiyatçılar Derneği Başkanı oldu ve yazar haklarıyla ilgili girişimlerde bulundu.
Polonya’da birkaç yıl sevgilisi Eveline Hanska’nın şatosunda kaldıktan sonra onunla evlendi ve 1850’de birlikte Paris’e döndüler. Birkaç ay sonra yaşamını yitiren Balzac, 51 yıllık kısa ömründe 85’i tamamlanmış, 50’si de taslak hâlinde 100'ün üzerinde eser bıraktı.
Balzac, romanda gerçekçilik ve doğalcılık akımlarının yaratıcısı olarak kabul edilir. “Klasik Roman Tekniği” olarak kabul edilen, mantıksal bir sıra izleyen olayların her şeyi gören bir gözlemcinin ağzından anlatıldığı, kahramanların tutarlı bir biçimde sunulduğu, kuralları belli bu yazım tekniğini Balzac’ın kurduğu düşünülür.
Balzac’ın güçlü bir hafızası ve olağanüstü bir gözlem yeteneği vardı. Ve empati duygusu çok gelişmişti, kendisini başka insanların yerine koyup onların duygularını anlamaya odaklanırdı. Yine edebiyat çevresinde “Romanın Shakespeare’i” diye adlandırılmıştır. Bunun sebebi ise yazdıklarında nedenselliği ve arka plan ile karakterler arasındaki ilişkiyi açıklamakta usta bir kalem olmasıydı.
Honore de Balzac, edebiyat dünyasındaki birçok büyük ismi kalemiyle etkiledi. Bu büyük edebiyatçıların arasında Marcel Proust, Émile Zola, Charles Dickens, Edgar Allan Poe, Fyodor Dostoyevski, Gustave Flaubert, William Faulkner, Jack Kerouac ve Italo Calvino gibi yazarları sayabiliriz.
Balzac, romanlarında genel olarak; kır hayatı, özel hayattan manzaralar, felsefi incelemeler, analitik incelemelere yer vermiştir.
Kır hayatının ön planda olduğu romanlarından başta geleni Vadideki Zambak’tır. Gerçekçi bir üsluba sahip Vadideki Zambak adlı eseri 1835 yılında yayınlanmıştır. Romanın olayları 1809-1836 yılları arasında geçmektedir.
Roman, 19. yüzyıl Fransız edebiyatının iki büyük yöneliminin, romantizm ile gerçekçilik akımının buluşma noktasında yer alır ve ismini dünyanın en ünlü aşk romanlarından biri olarak yazdırır.
Balzac, bu yapıtında aşka derin bir gerçekçilik kazandırırken çağının toplumsal hayatından kesitler sunmayı da ihmal etmez.
Balzac’ın en ilginç yönü ise geceleri uyumayıp roman yazmak için elli fincandan fazla kahve içmesiymiş. Ünlü yazarın kahveyle ilgili şöyle bir sözü vardır: “Midenize kahve girdiği anda genel bir telaş başlar. Fikirler hareket eder, benzetmeler oluşur ve kâğıt tamamen dolar. Kahve yardımcınızdır ve yazmak bir mücadele olmaktan çıkar"
Balzac yaşarken kahve içmeyi tercih etmiş ve ondan ölümüne kadar da sürdürmüştür. Her yazar farklı ortamlardan beslenir. Kimi sahil kenarı kimi bir orman esintisi kuş cıvıltısı kimi ise yağan yağmurdan ilham alır. Balzac’a da kahvesi ilham olmuştur. Bana sorarsanız ben de "Dumanı üstünde demli bir Rize çayı" derim.
BALZAC'IN BAŞLICA ESERLERİ
• Les Chouans (1828; Köylü İsyanı, 1974)
• La Peau de chagrin (1830; Tılsımlı Deri, 1940, 1968)
• Le Chef-d’œuvre inconnu (1831; Mahvolan Şaheser, 1944/Bilinmeyen Şaheser, 1945)
• Le Colonel Chabert (1832; Kolonel Şabert, 1938/ Albay Chabert, 1944, 1974)
• Le Médecin de campagne (1832; Köy Hekimi, 1942, 1979)
• Eugénie Grandet (1833; Eugénie Grandet, 1938, 1991)
• Histoire des Treize, comprenant :
• Ferragus, 1833
• La Duchesse de Langeais, 1833, 1839
• La Fille aux yeux d’or, 1835
• La Recherche de l’absolu (1834; Mutlak Peşinde, 1945, 1965)
• Le Père Goriot, (1835; Goriot Baba; 1943, 1991)
• Le Lys dans la vallée (1835; Vadideki Zambak, 1941, 1990)
• La Vieille Fille (1836;)
• César Birotteau (1837; César Birotteau, 1945, 1990)
• La Maison Nucingen (1838; Nucingen Bankası, 1950)
• Les Secrets de la princesse de Cadignan (1839)
• Béatrix (1839)
• Illusions perdues (I, 1837; II, 1839; III, 1843; Sönmüş Hayaller, 1949)
• Albert Savarus (1842)
• La Rabouilleuse (1842)
• Modeste Mignon (1844; Modeste Mignon, 1947)
• La Cousine Bette (1846; Bette Abla, 1977)
• Le Cousin Pons (1847)
• Splendeurs et misères des courtisanes (1838-1847; Kibar Fahişelerin İhtişamı ve Sefaleti, 1946/Kibar Fahişeler, 1972, 1990)
• Ursule Mirouët (1841; Ursule Mirouët, 1849
TÜRKÇEYE ÇEVRİLEN ESERLERİ
• Manyak Kurba (2007)
• Köylü İsyanı (1974)
• Tours Papazı (1949)
• Eugenie Grandet (1983)
• Goriot Baba (1984)
• Bette Abla (1977)
• Otuz Yaşındaki Kadın (1963)
• Vandetta (1943)
• Tılsımlı Deri (1943, 1968)
• Tefeci Gobseck (1947-1961)
• Kırmızı Han (1946)
• Terör Devrinde (1979)
• Köy Hekimi (1942-1979)
• Bilinmeyen Şaheser (1945)
• Lois Lambert (1946)
• Albay Chabert (1944-1974)
• Bir Havva Kızı (1970)
• On Üçlerin Romanı (1945)
• Mutlak Peşinde (1945-1965)
• Altın Gözlü Kız (1943)
• Kibar Fahişelerin İhtişam ve Sefaleti (1946)
• Kibar Fahişeler (1972)
• Kötü Kadınların Parlayış, Düşüşü (1981)
• Vadideki Zambak (1941-1985)
• Sönmüş Hayaller (1949)
• Nucingen Bankası (1950)
• Köy Papazı (1952)
• Cesar Birotteau (1945-1964)
• Ursula Mirouet (1949)
• Karanlık Bir İş (1947)
• Esrarlı Bir Vaka (1949-1964)
• İki Gelinin Hatıraları(Mémoires de deux jeunes Mariées)(Letters of Two Brides)(1940 – 1983)
• Modeste Mignon (1947)
• Köylüler (1845, 1976-1985)
***
TRUVA YAYIN GRUBU YOUTUBE KANALIMIZA ABONE OLMAYI UNUTMAYIN...
Logoya tıklayıp Youtube kanalımızı ziyaret edebilir, abone olabilirsiniz
Editör: Nüzhet Ünlüer
