23 Nisan Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından dünya çocuklarına armağan edilmiştir.
Mustafa Kemal Atatürk, hayaller kuran, gerçekleştiren ender isimlerden biridir. Bütün imkânsızlıklara, yaşanan büyük sıkıntılara rağmen Mustafa Kemal insanların gönlüne hürriyet ateşini düşürmeyi başarmıştı. O ateş, her geçen gün büyüdü, büyüdü; İnönü’de, Sakarya’da, Büyük Taarruz’da, düşmanlarımızı ülkemizden temizledi.
Üç kıtaya yayılmış büyük bir imparatorluk olarak adlandırılan Osmanlıdan geriye kalan “küllerinden” kurtuluş mücadelesi verilerek yaratılan Anadolu’yu, Türkiye Cumhuriyeti’ni bize vatan yapanlardan mülksüz kahramanlar, mülksüz bilge kişiler de vardı. Onlar da kendilerini adamışlardı. Bu toprağın vatan olabilmesi için seferdeydiler; bilgileriyle, sözleriyle, telkinleriyle. Cephelerdeki duruşlarıyla. Böyle katkı yapıyorlardı vatan hizmeti için. Vatan için, bayrak için, millet için, namus için canını veren mülksüz kahramanlar yüzbinlerce şehitlerimiz vardı.
23 Nisan TBMM’nin açılışıyla ilişkili olmasına rağmen o günün bayram olarak anılması, 23 Nisan 1927’de Himaye-i Etfal Cemiyeti’nin (günümüz Çocuk Esirgeme Kurumu’nun) “Çocuk Bayramı” olarak duyurmasıyla başlamıştır. Amaç özellikle şehit çocuklarının korunması, eğitilmesiydi. Kurum, 23 Nisan 1923’te milli bayram için pullar bastırmış ve satmıştır. 23 Nisan 1924’te Hakimiyet-i Milliye gazetesinde “Bugün yavruların rozet bayramıdır.” ibaresi yer almıştır. 23 Nisan 1926’da da yine aynı gazetede “23 Nisan Türklerin Çocuk Günüdür.” başlıklı bir yazı kaleme alınmış ve bu yazıda cemiyetin bugünü çocuk günü yapmaya çalışarak doğru yolda olduğu ve para kazanan herkesin bugün çocuklar için bağışta bulunması gerektiği vurgulanmıştır.
Sonuçta 23 Nisan 1927 de Himaye-i Eftal Cemiyeti’ni buna iten neden ise cemiyetin yetim çocuklar için gelir kaydetme anlayışıdır. Böylece çocuk bayramı ortaya çıkmıştır. Çocuk bayramı adı daha resmiyet kazanmamış olsa da bundan sonra 23 Nisan Milli Hakimiyet Bayramı’nın yanı sıra “Çocuk Bayramı” olarak da kutlanacaktı. 1927’de ilk kez kutlanan çocuk bayramı, başta kaynak oluşturmak üzere, çocuklara neşeli gün geçirtmeyi hedeflerinde bulunduruyordu.
23 Nisan 1927’deki ilk bayram, Türkiye Cumhuriyeti devletinin kurucusu ve dönemin cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa himayesinde gerçekleştirilmiş, etkinlikler için Atatürk, arabalarından birini çocuklara tahsis etmiş ve Cumhurbaşkanlığı Bandosu’nun konser vermesini sağlamıştır. O yıl cemiyetin Ankara’daki binalarından birine Çocuk Sarayı adı verilmiş ve burada düzenlenen çocuk balosuna İsmet İnönü’nün çocukları da katılmıştır. 1933’ün 23 Nisan’ında Atatürk yeni bir gelenek başlattı.
O sabah çocukları makamında kabul etti ve onlarla sohbet etti. Aynı yıl stadyumlarda beden hareketleri gösterileri yapmaya başlandı. O bayram Milli Eğitim Bakanı Reşit Galip Bey’in kaleme aldığı “Andımız”, çocuklar tarafından ilk kez okundu. 1933’te artık Çocuk Bayramı devlete mal olmuştu. Devlet ve toplum örgütlerinin ortaklaşa hazırladığı programlarla kutlanmaya devam edildi.
Kurtuluş günleri, aydınlanma yolundaki özel günler, resmi bayramımız oldu. Bu toprakları bize vatan yapan Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, şehitlerimiz, gazilerimiz sizlere ne kadar minnet duysak azdır. Atatürk’e, aziz silah arkadaşlarına ve yüce gönüllü Türk milletine kahramanlıkları ve bize bıraktıkları bu güzel ülke için teşekkürü borç biliyor ve hepsini saygıyla, minnetle anıyorum. Nur içinde uyuyun. Emanetiniz, emanetimizdir.
Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın 106. Yılı kutlu olsun.
Nice 106. yıllara.
Selam, sevgi ve saygılarımla bayramınız kutlu olsun dostlar.
Kaynak: TBMM Kütüphane notları.
***
Editör: Deniz İmre