KARANLIK TÜNEL
İnsanlar çok acıklı bir olay başlarından geçtiğinde, en yakınlarından birinin acı haberini aldığında, sürecin doğal bir parçası olarak kendine acıma döneminden geçer. Normal insanlarda kısa süren ve çok daha hafif olan kendine acıma durumu, kurban kompleksinden muzdarip olanlarda kalıcı ve çok şiddetlidir. Kurban kompleksi ile mücadele edenler, kendilerini sürekli olarak suçluluk, utanç, umutsuzluk ve çaresizlik içinde hissederler. Hayatlarının başlarına yıkıldığını düşünürler; hayata karşı mücadele etmekten kaçınan bu insanlar, fiziksel ve zihinsel olarak güçsüz ve çelimsiz olduklarını hissederler. Toplumun kendilerini anlamadığını, toplum tarafından dışlandıkları ve hor görüldükleri inancını benimserler.
Bu insanların tipik özellikleri şunlardır:
- Kendilerini dışlanmış hissederler.
- Karamsar ve çaresiz olduklarını düşünerek hareket ederler.
- Sorunlarıyla baş etmek için sorumluluk almaktan kaçınırlar.
- Sorunlarına dair her türlü eleştirel yaklaşımı ve suçlamayı reddederler.
- Önerilen çözümlerin işe yaramayacağına inanır ve niçin işe yaramayacağına dair sebepler bulurlar.
- Kin tutarlar; kolay kolay affedemezler.
- Nadiren güvenli hisseder, ihtiyaçlarını ifade etmekte zorlanırlar.
- Herkesin onlara karşı olduğuna inanır, kimseye güvenmezler.
Kendilerini kurban olarak gördükleri için insanlarla iletişim kuramaz, insanlara güvenmezler. Aşk, sevgili, evlilik gibi duygu ve güvenin en çok ihtiyaç duyulduğu karışıklıklarda bu durum kendini daha belirgin şekilde gösterir. “Kurban Partner”, karşısındaki partnere karşı komplo teorileri kurarak, partnerinin açıklarını aramak ve onun yanlışını ortaya çıkarmak için pusuda bekler. Evli birinin eşinin ailesiyle olan ilişkilerinde, bu durum daha da belirginleşir. Karşı tarafın ailesi tarafından yeterince ilgi gösterilmediğini ima edip, ilgisizlik ve sevgi eksikliği gibi bahanelerle kurban psikolojisini karşı tarafa yüklerler.
Peki bu durumdan kurtulmak için neler yapılabilir?
1-) Yapılan yanlışlar için hemen yelkenler suya indirilmemelidir.
2-) “Suçluluk” psikolojisinden kaçınmak gerekir.
3-) Karamsarlık yerine, kişilerin özgüvenli olmasını sağlayacak “Ben iyiyim, bunu başarabilirim, çaresiz değilim” gibi ümit verici sözleri sürekli olarak kendilerine hatırlatmaları gerekir.
4-) İhtiyaçlarını çekinmeden ve yalın bir dille anlatmak, üzerindeki baskı ve karamsarlığı atlatabilmek gerekir.
Kurban kompleksinin kişiye getireceği zararlı etkilere de değinmeden geçmeyelim:
1) Kişinin korkusunun artmasına sebebiyet verir.
2) İnsanlarla iletişim kurmakta zorluk yaratır.
3) Sorumluluktan kaçındıkları için, en kolay konuları dahi atlatmak için insiyatif alamazlar.
4) Toplum içinde kendilerinin “kaybolmuş insan” yerine koyulduğunu düşünürler.
İnsanlar olarak hepimiz kendimizi “kurban” olarak gördüğümüz dönemlerden geçmiş veya geçiyor hissettiğimiz dönemlerde olduğumuzu düşünebiliriz. Kurban psikolojisi içinde olmamak veya buna yakalanmamak adına atılabilecek en önemli adım, insanlarla iletişim düzeyimizin sağlık durumunu gözden geçirmektir. Çünkü, hepimiz bir topluluk içinde yaşıyoruz ve kimi zaman yalnızlık hissine kapılabiliriz. Bunun en doğru tedavi yöntemi de, özgüven ve insiyatif alma sorumluluğunu kendimize misyon edinebilmemizdir. Kendimizde bu tarz bir problem görüyorsak, bununla çözüm yolları kullanarak baş edebilmeliyiz.
İnsan toplumsal bir varlıktır ve diğer insanların yardımına ihtiyaç duyar. İnsanların ilgisini göremeyen, yardımını hissedemeyen insanlar ilgisizlikten dolayı bu tarz duygularn içine girebilir.
Çevre burada önemli bir faktördür. Çevreden beklediği desteği göremeyen insanların bu problemi yaşama ihtimalleri, normal insanlara göre daha baskındır. Bu problem eğer aşılamazsa, insan en sonunda kendi yaşamının kurbanı olarak kendi yaşamına son verebilir. Bu da “Kurban psikolojisi” etkisine girmiş insanın yaşayabileceği en yüksek suçluluk duygusudur. Geri dönüşü olmayan, telafisi olmayan yol...
Editör: Deniz İmre
