CAN / KENAN GÜL
Bazen durup hayatımıza, yaşadıklarımıza bakarız ve fark ederiz ki zaman sandığımız kadar uzun değilmiş. Yılları sessizce harcarken içimizde hâlâ genç kalan bir yanımız da yok değildir hani.
Gençken zamanımız çoktur ama farkındalıklarımız az.
Yaş aldıkça farkındalıklarımız artar ama bu kez de zamanımız azalmıştır. Kenan Gül şairimiz CAN isimli şiirinde bu kabullenişi ve insanın zamanla olan yolculuğunu çok güzel anlatmış.
CAN
İlmek ilmek çözülür,
akşama yaslanmış düşler.
Yüzünde şekillenmeye başlar,
bastırılmış heyhatlar.
Ohlar, çaresizliğiyle yer değiştirir.
Eskicinin tozlu raflarına düşmüş ahlarla!
Can istenmeyen gelin gibidir,
yaşlılığı kabullenemeyen bedende.
Sonra,
İnce bir siren sesi karışır,
Doğumhanenin sabah güneşlerine.
Sönmeye başlayan yıldızın son kavgasıdır bu.
Ayrık otları, alıp götürmüştür baharları.
Neşter, nefesten yana.
Cemreler, söz dinlemiyor.
Kocamış tohumlar dökülür,
Gün görmüş heybeden toprağa.
Çatlayan dudaklarda isterik nöbetleri.
Göçmen kuşlar alıp götürmüşler yağmuru.
Bir el gölgesi düşer alışkın salacağa.
Papirüsten emanet yazgılar, sığdırılmış ipek kağıda.
Hiç bitmez sanılan her şey solgun.
Zaman sana sormadan dokumuştur, paha biçilmez son deseni.
Kaçabilen var mı gülüm?
Ezber dayanır mı artık, ufuğa kenetlenmiş suskunluğa?
Kapı önüne bırakılmış eski paltoda saklıdır tüm kabahatlar.
Küf kokulu nameler fırlar, sokağın yalancı ışıklarına.
"Kadınım" kelimesi soyunur doğum sancısı tadında.
Özensiz yazılmış cümlelerin arasından,
Sahibine koşmak ister.
Ama dedim ya
Can küstür artık yaşlı bedene.
ŞİİR TAHLİLi :
Bu şiir, insan hayatının en derin ve en zor kabullerinden birini anlatıyor:
Zamanın ilerleyişi ve insanın buna karşı içsel direnişi…
Şiirin daha ilk dizelerinde karşımıza çıkan "ilmek" metaforu çok önemli.
"İlmek ilmek çözülmek…"
Bu ifade bize hayatın bir anda değil, yavaş yavaş değiştiğini anlatıyor. Aslında insan bir günde yaşlanmaz. Bir günde yorulmaz ama bir gün fark eder.
Şiirde beden ile ruh arasında güçlü bir karşıtlık kurulmuş.
"Can istenmeyen gelin gibidir"
benzetmesi bu açıdan çok çarpıcıdır. Burada şair bize şunu söylüyor: Beden yaşlanmayı kabullense bile ruh bunu kabullenmek istemez.
Şiirin dikkat çeken bölümlerinden biri doğum imgesinin kullanılmasıdır.
"Siren sesi, doğumhane, sabah güneşi"
gibi imgeler yaşamın başlangıcını temsil ederken aynı bölümde sönmeye başlayan yıldızdan bahsedilmesi çok anlamlıdır. Yani bir yerde hayat başlarken başka bir yerde hayat sona yaklaşmaktadır.
Bu bölüm yaşam döngüsünün en gerçek hâlini yansıtır.
Şiirde tıbbi müdahale çağrışımı yapan neşter kelimesi de önemli bir sembol olmuştur.
" Neşter nefesten yana"
ifadesi, insanın yaşama tutunma isteğini anlatıyor ama hemen ardından gelen;
"Cemreler söz dinlemiyor"
dizesi, doğanın ve zamanın insan iradesinden bağımsız olduğunu hatırlatıyor.
Bir başka güçlü metafor ise tohum ve heybe imgesidir.
"Kocamış tohumlar dökülür gün görmüş heybeden toprağa."
Bu dizede ömür boyunca biriktirilen deneyimler, anılar ve yaşanmışlıklar anlatılıyor ve artık dökülme zamanı gelmiştir.
Şiirin ilerleyen bölümlerinde yalnızlık ve kayıp duygusu daha belirgin hâle gelir.
"Göçmen kuşlar alıp götürmüşler yağmuru"
Burada öçmen kuşların yağmuru götürmesi umutların uzaklaşmasını simgeler.
Son bölümlerde ise kader ve zaman teması zirveye çıkmıştır.
“Zaman sana sormadan dokumuştur, paha biçilmez son deseni.”
Bu dizeler şiirin felsefi merkezini oluşturur. İnsan hayatını yönettiğini sanır ancak zaman çoktan kendi kararını vermiştir.
finalde söylenen:
" Can küstür artık yaşlı bedene."
dizesi şiirin en güçlü dizesidir. Ruh ile beden arasındaki uyumsuzluğun son noktasını vurgular.
Şiir bize aslında şunu anlatıyor:
İnsan yalnızca ölmez, yavaş yavaş çözülür. Bu çözülmenin içinde bile bir anlam bir hikâye vardır.
Belki de hepimizin içinde yaşlanmayı kabullenmek istemeyen bir can vardır.
Kenan Gül Şairimizi kutluyor başarılarının devamını diliyorum.
***
