AHMET HAŞİM'DEN İZLENİMLER
Fecr-i Ati şairi olarak tanınan Ahmet Haşim, annesinin ölümünün onda yarattığı sarsıntısıyla bir ömür boyu mutsuz olmuştur. Bir diğer mutsuzluğu ise kendisini beğenmemesidir.
Belki de bu nedenle Haşim, aydınlık ortamlardan ve güneşten hoşlanmayıp arkasına gizlenebileceği “karanlık”ları tercih ederdi.
Ahmet Haşim, 1884 yılında Bağdat’ta doğmuştur. Yüksek rütbeli bir memur olan babası, Bağdat’ın eski ve bilinen sülalelerinden Alusizadelerden Arif Hikmet Bey; annesi ise yine Bağdat’ın ileri gelenlerinden Kethudazadelerin kızı Sara Hanım’dır. Haşim dünyaya geldiğinde babası Hulle’de kaymakamlık yapmaktadır ve görevi sebebiyle farklı şehirlere gider. Küçük Haşim’de babası ile kent kent dolaştığından düzenli bir ilkokul öğrenimi almaktan mahrum kalır.
Haşim; sert mizaçlı bir baba ve hastalıklı hassas annesi arasında büyüse de daha çok düşkün olduğu annesinin sevgi ve şefkat dolu kanatları altında büyümüştür. Henüz sekiz yaşındayken annesiz kalan Ahmet Haşim, onun ölümüyle derinden yaralanır.
Annesiz büyümenin verdiği melankolik kişiliği hayatının her döneminde kendini gösterir. Bu durum onun henüz bilmediği ama ileride şair olacağı yaşamında çok işine yarayacaktır. Çocukluk dönemini, her bir köşesine edebiyatın işlediği Bağdat’ta geçirir. Annesinin ölümü üzerine 12 yaşındayken babasıyla birlikte İstanbul’a gelmek için yola çıkar.
İstanbul’a gelen Ahmet Haşim, 1897'de o zamanlar Mektebi Sultani olarak bilinen Galatasaray Lisesi’nde okur. Yatılı okuduğu bu okulda hayat yüzüne gülmeye başlar. Ahmet Hikmet Müftüoğlu ve Tevfik Fikret’in ögrencisi olan Ahmet Haşim çok başarılı bir öğrencidir. Melankolik yapısında ekili olan şiirin tohumları burada boy vermeye başlar. Şimdiki adıyla Galatasaray Lisesi’nin tarihi binasının duvarları şiirlerine şahitlik eder, zaman da şairliğini ilmek ilmek örmeye başlar. 1907'de de buradan mezun olur.
Ahmet Haşim, lise mezuniyetinin ardından önce Reji İdaresi’nde çalışmaya başlar, sonra Hukuk Mektebi'nde görev alır. Fransızca’sı çok iyi olduğu için İzmir Sultani’nde Fransızca öğretmenliği de yapar. I. Dünya Savaşı’nda ise yedek subaylık görevini üstlenir.
Ahmet Haşim, İkdam ve Akşam gazetelerindeki köşe yazılarıyla edebiyat hayatına başlar. Böbreklerinden rahatsız olan şairimiz daha sonra yurt dışına gitmiş, fakat tedavisi bitmeden geri dönmüştür. Annesinin hassas ve duygulu kişiliği kendisinde de olduğu için sağlık sorunlarıyla uğraşmak zorunda kalmıştır.
Şiir yazmaya lise yıllarında başlayan Ahmet Haşim, zamanının çoğunu şiir yazarak geçirmiş, bu nedenle de şiire olan ilgisi gün geçtikçe artmıştır.
İlk yazdığı şiirlerde edebiyat hocası Tevfik Fikret’in etkileri görülmektedir. Aynı zamanda Cenap Şahabettin ve Abdülhak Hamit Tarhan gibi büyük isimlerin etkisi de Ahmet Haşim’in şiirlerinde görülür.
Çocukluğunda annesi ile kendilerine oluşturdukları küçük dünyalarının dışına çıkamayan şairimizi kalabalıklar ve ışıltılı hayat her zaman korkutmuştur. Haşim’in eve ve doğanın içinde bir yuvaya ya da sığınağa duyduğu ihtiyaç her zaman dar alanlarda mutlu olmasını sağlamıştı. Bu durumu şairin “Evim” adlı şiirinde görebiliriz. Ayrıca Haşim, daha geniş bir sığınağı “O Belde” adlı şiirinde betimlemektedir. Ahmet Haşim şiirlerinde ve hayatında yer etmiş; hazan, ölüm, gece, ay, anne, çocuk ve benzeri konuları işlemiştir.
Sembolizm denince akla gelebilecek ilk isimlerden biridir. Şiire, bir antolojide yer alan Fransız sembolist şairlerinin eserlerini okuyarak heves etmişti. Onların dış dünyanın görüntülerini somut nesnel gerçeklikleriyle değil de; bu görüntülerin sezgilerinden ve izlenimlerinden yansıyan niteliklerini şiire aktarışları oldukça etkilemiştir. Yazılarında onları övmüş; sanat anlayışını açıklarken onların düşüncelerinden yararlanmıştır.
Sembolizm ve Empresyonizm akımlarından etkilenen sanatçı 1911’de yayınlanan “Göl Saatleri” başlıklı şiiriyle haklı bir şöhret kazandı. Fecr-i Ati’nin önde gelen isimlerinden Ahmet Haşim, topluluk dağılınca siyasi ve edebi akımların dışında bağımsız olarak kendisine has bir şiir ve nesir anlayışının tek temsilcisi olarak kaldı.
Serbest müstezat ve sone, onun şiirlerinde ön plandadır. Hece ölçüsünü köylü ölçüsü olarak görmüş ve bütün şiirlerini aruz ölçüsüyle yazmıştır. Burada, doğduğu ve çocukken yaşadığı Bağdat’ın etkisi büyük olmuştur. Çocukluğunda öğrendiği Arapça ve Farsça sayesinde aruz ölçüsüyle daha kolay sanat yapmıştır. Haşim’in şiirlerinden farklı bir özellik gösteren yazılarının açık, berrak, nisbeten sade, nükteli ve alaycı bir yapısı vardı.
Ahmet Haşim; Türk edebiyatında, gazete fıkrası türündeki en güzel örneklerin yer aldığı Bize Göre kitabında, gündelik yaşamdan izleri ve gündelik yaşamın kendisine duyurup düşündürdüklerini yansıtır.
Annesinin ölümü, içinde her zaman iyileşmeyen bir yara olarak kalmış ve anne-çocuk ilişkisini Şiir-i Kamer’lere aksettirmiştir.
Sembolistlerin, sembol ve mecazlarla dolu kapalı anlatımını benimseyen Haşim, “Sanat için sanat” görüşünü kabul edip siyasal ve toplumsal sorunlardan uzak durmuştur.
O, sanatını; sararmış yapraklar, puslu sonbahar mevsimini, göl ve ruhunu dinlendirebileceği ay, kızıl gün batımını şiirlerine yansıtmıştır.
Haşim, 1933 yılında Kadıköy’deki evinde yardımcısı Zarife Özgünlü ile evlenmiştir. Evlendikten 18 gün sonra da 4 Haziran 1933 yılında vefat etmiştir.
Ahmet Haşim'in Eserlerinden Bazıları:
Şiirleri
-Göl Saatleri (1921)
-Piyale (1926)
Fıkra ve Sohbet
-Bize Göre (1926)
-Gurabahane-i Laklakan (1928)
Gezi
-Frankfurt Seyahatnamesi (1933)
Ahmet Haşim Eserlerinin Özellikleri
Ahmet Haşim’in eserlerinde dikkat çeken özellikler bulunmaktadır ve eserlerinde bu özelliklere göre hareket etmiştir.
-Şiirlerinde musikiyi sıklıkla kullanmıştır.
-Sembolizm etkisiyle şiir yazmıştır.
-Ahenge çok önem vermiştir.
-Şiirlerinde duygusallığa çok önem vermiştir.
-Şiirlerinde toplumsal olaylardan uzak durup bunun yerine aşk, duygusallık, yalnızlık ve ölüm gibi kavramları kullanmıştır.
-Nesirlerinde açık, sade ve anlaşılır bir üslup kullanmıştır. Ayrıca nesirlerinde sosyal konulara daha çok ağırlık vermiştir.
***
TRUVA YAYIN GRUBU YOUTUBE KANALIMIZA ABONE OLMAYI UNUTMAYIN...
Logoya tıklayıp Youtube kanalımızı ziyaret edebilir, abone olabilirsiniz
Editör: Nüzhet Ünlüer
