BİR KİTAP: İSTANBUL’UN BİR YÜZÜ / REFİK HALİD KARAY
Meşrutiyetten önce ve sonraki İstanbul’un sosyal yaşamının kaleme alındığı bu kitap, çok ilgimi çekti.
Kurgu yok! Tamamen bir yaşanmışlık. Savaşın yarattığı zenginler ve onların kendileri ile çoluk çocuğu ve mahiyetindeki insanların şaşalı yaşamları…
Sabahlara değin süren sazlı, sözlü; kadınlı erkekli gece yaşamının yanın da savaşın yarattığı; varsıllıktan, yoksulluğun pençesine düşenler…
Anadolulu genç erkeklerin ülke savunması için adı sanı bilinmez diyarlarda savaştığı, şehit yahut gazi olduğu dönemlerde, İstanbul’un kaymak tabakasının; zevki alem içinde yaşaması…
Ayrıca bilinmesi gereken önemli gerçekler…
O günleri bir yaşayan yazar, iyi ki bunları kaleme almış. Posta ve Telgraf Nazırı Ali Efendi’den olma, Neyire Hanım’dan doğma Hasan Ali Yücel çocukluk günlerini anlatırken:
‘’Medreseler ağzına kadar dolu, / Hiçbiri gitmez askere!
Herkes memur Devlet-i Aliye’de / Memleket kaygısı yok; kimsede…’’
dizeleriyle o günlere şahitlik eder gibi…
Kitaptan kısa bir kesit alacak olursak:
‘’Ne Meşrutiyete aldırmıştı ne de Otuz Bir Mart’a ne de sonraki fırkacılığa… Dünya umurunda değildi, onun yemeğine dokunulmasın, çarşı-pazar kapanmasın da kan gövdeyi götürsün. İstanbul cayır cayır ateşe yansın… Harekât Ordusu Taşkışla önünde muhabere ederken Rıza Efendi tufanda enginar buldurmuş, zeytinyağlısını yaptırıyor… İlle Balkan Muharebesi’nde İstanbul önünde muharebeler olurken Kurban Bayramı münasebetiyle şişman kadı tatlı yahni yaptırmayı…’’ diye devam eden cümleler…
Bu kitabı okurken sanki, o günlerin yakın tanığı oldum…
Tabii ki de üzüldüm…