BİR KİTAP: 1980 SONRASI TÜRK EDEBİYATINDA BİLİM KURGU ROMANLARI / YILMAZ AÇIK
Bilim kurgu, yaklaşık iki yüzyıldır dünya edebiyatında bir tür olarak ortaya çıkmış olsa da Türk edebiyatında gelişimi daha yavaş oldu. Her ne kadar Osmanlı'nın son dönemlerinde dahi Ahmet Mithat Efendi gibi bazı yazarlar o dönemki adıyla "fenni roman" türünde eserler verse de, 2000'lere kadar bu türde çıkan roman sayısı elliyi geçmedi. 2000 yılından sonra ise bir patlama yaşanarak 200'den fazla bilim kurgu romanı yayınlandı ve bu sayı (iyi ki) her yıl artarak devam ediyor.
Yılmaz Açık bu çalışmasında 1980'den sonra yayınlanmış bilim kurgu romanlarını masaya yatırıyor.
Dört bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde bilim kurgunun tanımı, tarihçesi ve Türk edebiyatındaki gelişimi anlatılmakta. Dünyadaki gelişmelerin bilim kurguya etkisine yer veriliyor. Örneğin geçtiğimiz yüzyılın ilk yarısında bilime iyimser bir şekilde yaklaşan, bilimin ve teknolojik gelişmişliğin insanlığın sorunlarını çözeceğine inanan sert bilim kurgu türü revaçtayken, ABD'nin Japonya'ya atom bombası atmasından sonra distopyalar yaygınlaşmış. İnsanların hayal kırıklığı kendini edebi eserlerde göstermiş. Ay'a ayak basılması, bilgisayar teknolojilerinin gelişmesi bilim kurguda yeni akımlara ve eğilimlere yol açmış, yeni alt türler ortaya çıkarmış.
Yine bu bölümde bilim kurgunun ütopya, distopya, fantastik, mitoloji, sinema ve çizgi romanla ilişkisi anlatılıyor.
İkinci bölüm, kitabın asıl ve en uzun bölümü. 1980-2000 arasında Türkiye'de yayınlanmış bilim kurgu romanları alt türlerine ayrılarak anlatılıyor. Bu dönemde yayınlanmış roman sayısı ne yazık ki az. 21. Yazar, bu 21 romanı 8 alt tür altında inceleyerek değerlendiriyor. Sonrasında da 2000'den sonra yayınlanmış romanlar var. 2000'den kitabın yazılış tarihi olan 2019'a dek yayınlanmış 238 romanı 22 alt tür altında inceleyen yazar, bu romanları anlatarak bilgi veriyor.
İkinci bölümde sadece Türk bilim kurgu romanlarını öğrenmekle kalmıyor, alt türler ve içerikleri hakkında da bilgi ediniyorsunuz. Yazar, alt türleri temsil eden dünyadaki eserler hakkında da bilgi verdiği için bu kitap, bilim kurgu genel kültürünüzü geliştirecek bir nitelik taşıyor.
Üçüncü bölümdeyse dizinler var. Romanlar, kronolojik, roman adına göre, yazar adına göre olmak üzere üç ayrı şekilde sıralanmış. Burayı bir okuma listesi olarak kullanmak mümkün. Gerçi kitapların üstünü çizmeye kıyamam ama burada okuduğum kitapların yanına tik atarak takip edebilirim.
Dördüncü bölüm, sonuç bölümü. Yazar, burada kitap boyunca anlattıklarını özetliyor.
Bir de ek bölümü var. Ek bölümünde kitapların türlere ve yıllara göre dağılımını içeren iki liste daha var. Ve... Selma Mine ile söyleşi var. Selma Mine, Türkiye'deki ilk kadın bilim kurgu yazarı ve onu, bu kitap sayesinde tanıdım.
Kitap, unuttuğumuz, bilmediğimiz Türk bilim kurgu edebiyatının kıymetli yazarlarını ve kitaplarını bizlere tanıtıyor. Bilim kurgu severlerin kitaplığındaki en güzel köşelerde yer almaya layık bir eser.